Siyah ve beyaz hayvanlara Çin’den Afrika’ya dünyanın her yerinde rastlanır. Renkleri misal olsa da bunun pek çok farklı nedeni olabilir.
İngiltere’deki Bristol Üniversitesinde yapılan bir araştırmaya nazaran, siyah beyaz çizgiler böceklerin zebraları ısırmasını engelliyor olabilir.
Çalışmanın muharriri ve bahsin uzmanı Dr. Martin How, “Bu kadar besbelli çizgili olmalarının mantıklı ve açık bir nedeni yok üzere görünüyor” diyor.
Dişi at sinekleri kan emmek için omurgalıları ısırırlar ve araştırmacılar bunun zebraların tüylerini anlamanın anahtarı olabileceğini düşünüyor.
Dr. How, “Hastalık taşımadıkları vakitlerde bile hakikaten fecî sineklerdir, fakat hastalık taşıyorlarsa ve Afrika ovalarında bir tanesi tarafından ısırılırsanız, bu bir vefat kalım problemi olabilir” diyor.
Sivrisinekler konmak için görme duyusundan çok koku alma duyusunu kullanırlar… Lakin at sinekleri sahiden görme duyusuna güvenirler.
Araştırmacılar, siyah ve beyaz çizgilerin at sineklerinin zebraları ısırmasını engellediğini ileri sürüyor.
At sineklerinin gri battaniyeli atlara gerçek uçmalarını izlediler ve bunları siyah beyaz çizgili battaniyeli atlarla karşılaştırdılar.
Dr. How, at sineklerinin gri battaniyelere konduğunu söylüyor.
Atlar zebra çizgilerini taklit edecek biçimde tasarlanmış battaniyeleri giydiğinde, at sinekleri yana hakikat hızlandı ve atı büsbütün ıskaladı.
Dr. How, “Karar alma sürecini neredeyse görebiliyorsunuz; gelip ‘Dur bir dakika, ben bunu istemiyorum’ diyor ve devam ediyor” dedi.
“Neredeyse kullandığımız her siyah beyaz desenin, zebra çizgileriyle tıpkı ölçekte olduğu sürece, sinekleri durdurmada sahiden tesirli olduğu ortaya çıktı” dedi.
Dr. How, sineklerin görme yeteneğinin “berbat bir çözünürlüğe” sahip olduğunu ve bu durumun onların baş karışıklığına neden olabileceğini söyledi:
Uzaktan geldiklerinde gördükleri tek şey gri bir leke oluyor, yaklaşık iki metre uzağa geldiklerinde ise gözlerin çözünürlüğü siyah ve beyaz desenleri yakalamaya başlıyor. Gri bir objeden, üzerinde desenler olan bir şeye dönüşüyor ve bu yüzden sinekleri kaçırdığını düşünüyorum.
Siyah ve beyaz renklendirmenin zebraların kamuflajına yardımcı olduğu düşünülmese de, pandalar üzere kaplan, leopar ve Asya yaban köpeği üzere yırtıcılardan saklanmalarına yardımcı olabilecek kürklere sahip başka hayvanlar için yararlı olabileceği düşünülüyor.
Bristol Üniversitesi’nde hayvan renkleri konusunda uzman olan Prof. Tim Caro, “Batı Çin’in ormanlarında yılın muhakkak vakitlerinde siyah beyaz kar, kaya ve ağaç gövdeleri görülür” dedi.
Ve dev bir panda üzere yavaş hareket eden bir hayvan 50 metre yahut 100 metre uzaklıkta görüldüğünde, görüldüğü karlı, kayalık art plandan bunun bir hayvan olduğunu ayırt etmek çok zordur.
Uzmanlar, sırtı ve kanatları siyah, karnı beyaz olan Pygoscelis papua penguenlerinin renklerinin de kamuflajdan kaynaklanabileceğini söylüyor.
İngiltere’deki Liverpool Üniversitesi’nin Evrim, Ekoloji ve Davranış Kısmı’nda kıdemli öğretim vazifelisi olan Dr. Hannah Rowland, “Hayvanlara aşağıdan bakıldığında, açık renkli karınları parlak gökyüzüyle bütünleşiyor” dedi.
Özellikle suda, karanlık bir art plana karşı üstten bakıldığında… Karanlık art planla bütünleşiyorlar.
Bazı hayvanların siyah beyaz olmasının bir başka nedeni de zehirli ok kurbağalarının parlak renkli olmasının nedeni olabilir: İkaz hedefli.
Prof. Caro’ya göre kokarcalar, “iğrenç derecede makus kokulu” ve tehlikeli salgılar püskürtebiliyorlar:
Yırtıcı hayvanlara şöyle diyorlar: ‘Bakın, ben siyah beyazım, çok tehlikeli olduğum için bana saldırmaya kalkışmayın
Bu teorinin, kokarcaların yırtıcıların ağır olduğu bölgelerde daha besbelli çizgilere sahip olma eğiliminde olmasıyla desteklendiğini söyledi.
Prof. Caro’ya göre, çarpıcı siyah beyaz işaretler, örneğin halka kuyruklu lemurlarda, başka hayvanlara sinyal vermenin ve küme ahengini teşvik etmenin bir yolu da olabilir.
Hayvanların kendileri gri renktedir, lakin yürürken havaya kaldırdıkları siyah beyaz çizgili kuyrukları vardır.
Grup halinde hareket ederken bu kuyruğu dikey olarak taşıdıkları için, bunun ‘İşte buradayım, lütfen beni takip edin’ manasına gelen bir işaret olduğunu düşünüyoruz
Doğada bunun öbür örnekleri de var. Örneğin kaplanların kulaklarının gerisindeki beyaz noktalar. Siyah ve beyaz renklendirme hakkında öbür teoriler de var.
Örneğin, Dr. Rowland’a göre, Pygoscelis papua penguenlerinde mümkün kamuflajın yanı sıra, sırtlarındaki siyah tüyler melanin ismi verilen bir pigmentle yüklüdür ve bu da tüylerini hava şartlarından kaynaklanan hasara karşı daha dirençli hale getirir.
Farklı renkler, beden sıcaklıklarını düzenlemelerine de yardımcı olabilir.
Koyu yüzeyler, beyaz yüzeylere nazaran ısıyı çok daha kolay emebilir ve çok daha süratli ısınabilir. Penguenler çoklukla sırtlarını güneşe dönerler yahut sıcaklık çok daha yüksek olduğunda karınlarını ışığa gerçek çevirebilirler.
Gerçek şu ki, bundan emin değiliz. Dr. Rowland şöyle diyor:
“Genellikle nedenleri çok karmaşıktır. Hakikaten de bilimin hiçbir vakit siyah beyaz bir karşılığı yoktur. Söz oyununu mazur görün.”
