Evrenin derinliklerinde gizlenmiş, şimdiye kadar tespiti neredeyse imkansız olan yeni bir karadelik tipi keşfedildi. Araştırmacılar, klâsik sınıflandırmalara uymayan bu objeleri “orta kütleli karadelikler” (intermediate-mass black holes – IMBHs) olarak isimlendiriyor. Ne yıldızlardan doğan küçük karadeliklere benziyorlar, ne de galaksilerin merkezinde devasa kütleleriyle karar süren süperkütleli karadelikler kadar ağırlar. Adeta cihanın karadelik skalasında kayıp bir halkayı temsil ediyorlar.
Bilim dünyasında uzun müddettir bu orta ölçekli karadeliklerin var olup olmadığı tartışılıyordu. Bir yanda birkaç güneş kütlesine sahip küçük karadelikler, öteki yanda milyarlarca güneş kütlesine ulaşan süperkütleli devler bulunurken, ortadaki boşluk büyük bir gizem olarak kalmıştı. Bu boşluğu doldurabilecek IMBH’lerin izini sürmek için gökbilimciler, Avrupa’daki Virgo ve ABD’deki LIGO yerçekimi dalgası dedektörlerini devreye soktu.
ORTA KÜTLELİ KARADELİKLER NASIL SINIFLANDIRILIYOR?
Chip’in aktardığına nazaran bu gelişmiş dedektörlerle yapılan müşahedeler, güneşin kütlesinin yaklaşık 100 ila 300 katı ortasında değişen çok sayıda karadeliğin izini ortaya çıkardı. Araştırmacılara nazaran bu “lite” karadelikler, büyük olasılıkla öteki karadeliklerin birleşmesiyle oluşuyor.
2019 ve 2020 yılları ortasında yapılan müşahedeler sırasında LIGO-Virgo ağı, bu kriterlere uyan 11 birleşme olayını kaydetti. Bu birleşmeler, IMBH’lerin kozmostaki kökenlerine dair değerli ipuçları barındırıyor olabilir.
Keşif, prestijli bilim dergisi The Astrophysical Journal Letters’ta yayınlanan bir makaleyle kamuoyuna duyuruldu. Çalışmada, bu orta kütleli karadeliklerin nasıl sınıflandırıldığı, hangi formüllerle tespit edildiği ve neden bu kadar değerli oldukları anlatılıyor.
Bilim beşerlerine nazaran bu tıp keşifler yalnızca karadeliklerin tabiatına ışık tutmakla kalmıyor; birebir vakitte kainatın birinci devirlerine ve yıldızların nasıl oluşup yok olduklarına dair kritik bilgiler sunabilir.
