Migreni yönetmeye yarayan ilaçlar var ancak kesin bir tedavisi yok. İlaçlar çok tesirli olabilse de işe yaramadıkları durumlar da var. Pek çok migren hastası için kolay bir tahlil yok.
Bazı hastalar, yıpratıcı migren ağrısını kendi prosedürleriyle yönetim etmeye çalışıyor: Yüzünün bir kenarına saç kurutma makinesi tutanlar da var, başlarına buz torbası koyup, sıcak banyo yapanlar da.
İşe yaradığı söylenen yeni bir metot de son günlerde toplumsal medyada yayılmaya başladı.
“McMigren Menüsü” ismi verilen bu teknikle, olağan kola içip tuzlu patates kızartması yemenin durumlarını düzelttiğini söyleyen yüzlerce migren hastası TikTok’ta uzunluk gösteriyor.
Peki, bu söylentilerin bilimsel bir ispatı var mı? Bu besinler vücutlarımıza neler yapıyor?
İngiltere’nin Oxfordshire bölgesinde yaşayan Nick Cook, migren atağı gelirse diye yanında “bir cüzdan dolusu ilaç” taşıdığını söylüyor. O an ağrıyı durdurabilmek için “ne olursa deneyeceğini” anlatıyor:
“Bu hastalıkla yaşıyor ve haftada beş gün çalışıyorsanız, her şeyi denersiniz.”
Nick atak geldiğinde göz yuvaları içindeki ağrının, gözleri eziliyormuş üzere hissettirdiğini anlatıyor. Kolanın içindeki kafein ve şekerin ağrısını hafiflettiğini söylüyor:
“Atağın geleceğini gereğince erken anlarsam, bazen işe yarayabiliyor. Görüşüm bulanınca atağın geldiğini hissedebiliyorum.”
Nick, kola içmenin günlük ilaçlarının yerine geçmeyeceğini vurgularken, bazen bunun “günün sonunu getirebilmesine yardımcı olduğunu” söylüyor.
Yaşamı boyunca kronik migren ağrıları çeken 27 yaşındaki Kayleigh Webster ise patates kızartmasındaki tuzun, migren atağını yavaşlatabildiğini söylüyor.
Biraz temkinli halde “Yardımcı oluyor fakat katiyetle bir tedavi değil” diyor ve ekliyor:
“Migren karmaşık bir beyin hastalığı. Biraz kafeinle, fast food yiyeceklerdeki tuz ve şekerle tedavi edilemez.”
Kayleigh bir dizi farklı ilaç kokteylini, ayaklarını sıcak suya sokmayı, başının ardına bez koymayı, akupunkturu denedi ancak hiçbiri tesirli olamadı.
Biraz rahatlatan tedavilerden biriyse medikal Botox oldu. Başına, yüzüne ve boynuna onlarca enjeksiyon yapıldı. Botox’un migrene nasıl âlâ geldiği hala net değil fakat sonlardan yayılan güçlü ağrı sinyallerini engellediğine inanılıyor.
Günlerce sürebilen migren atağı, kısa sürmeye eğilimli ve parasetamol üzere ağrı kesicilerle daha kolay tedavi edilebilen olağan baş ağrılarından çok farklı.
Migren başta, uzunluğunda ağrıya, uyuşukluğa, görüşte bozulmaya yol açabiliyor ve hatta konuşmayı ve hareketi bile etkileyebiliyor.
M.Ö. 3000 yılına uzanan kafataslarındaki bulgular, antik Mısırlıların bile migren sorunu yaşadığını gösteriyor. Ancak uzun geçmişe rağmen, bunun nedeni hala bilinmiyor.
Damarlardaki acı reseptörlerinin ve beynin etrafındaki hudut dokusunun, teklediğine ve bir şeylerin yolunda gitmediğine dair hakikat olmayan sinyaller gönderdiğine inanılıyor. Lakin birtakım insanların neden çok hassas hudut sistemine sahip olduğunu, birtakım şeylere neden reaksiyon verip neden vermediğini bilmiyoruz.
Uzmanlar, migrenin neden her yedi şahıstan birinde görüldüğü ya da neyin âlâ gelebileceği alanında gereğince çalışma yapılmadığını söylüyor.
Migren Vakfı’ndan Aile Tabibi Dr. Kay Kennis, “McMigren Menüsü”nde atakları savuşturabilecek ögeler bulunduğunu ama bunun McDonald’s eserlerine mahsus olmadığını vurguluyor:
“Koladaki kafein hudutları harekete geçirebiliyor, hudut faaliyetlerini etkileyen bir unsur. Kimileri için hudutların harekete geçirilmesi işe yarayabiliyor.
“İnsanların migren ağrıları için aldıkları ağrı kesici ilaçların kimilerinde kafein de var, kimi hastalarda işe yarıyor. Ancak bunun neden olduğunu tam manasıyla bilmiyoruz.”
Migren uzmanı Dr. Kay Kennis, bununla birlikte kola üzere kafeinli ve gazlı içeceklerin migren ataklarını yönetmekte nizamlı kullanılabilecek bir yol olmadığını da belirtiyor.
Dr. Kennis, “Çok fazla kafein tetikleyici de olabilir ve uzun vadede daha berbat bir duruma gelebilirsiniz” diyor. Fast food yiyeceklerde patates kızartmasındaki öteki ögelerin hudut faaliyetlerini etkileyebileceğini söylüyor lakin sodyumun, yani tuzun migren üzerindeki tesirleri üzerine çalışılmadığını da vurguluyor.
Aynı vakitte, çok işlenmiş süratli besinlerin yeterli bir beslenmede yeri olmaması dışında, yüksek ölçüde Tiramin bulundurduğunu da kaydediyor Dr. Kennis.
Tiramin, birden fazla besinde bulunan doğal bir husus ve ağır migren ataklarına yol açabiliyor.
Nörolog Profesör Peter Goadsby de migrenle gayret için yıllarca kâfi bütçe ayrılmadığını, nihayet son periyotta çalışmalar yapılabildiğini ve bu araştırmaların olumlu sonuçlar vermeye başladığını söylüyor.
Goadsby’nin son çalışması gepant diye bilinen bir ilaç çeşidinin migren atağına giden süreçte bir küme ağrı reseptörünü bloke edebileceğini ve ağrıyı daha başlamadan kesebileceğini gösterdi.
Goadsby ömür biçimindeki değişikliklerin de fark yaratabileceğini vurguluyor. Sıkıcı olabilir fakat temelde “Beyninize dikkat edin” diyor:
“Düzen değerli. İnişlerden ve çıkışlardan kaçınmak gerek. İkaz işaretlerini hissediyorsanız, yani esnemeyi, uykulu olmayı, mod değişikliklerini, daha çok idrar yapma muhtaçlığını ve hatta tuz – şeker yeme muhtaçlığını…O vakit bedeninizi dinleyin.
“Vücudunuzu dinleyin, TikTok’u dinlemeyin. Tavsiyem bu.”
Nick de tam bunu yapıyor. Ortada kola içip, tuzlu patates kızartması yiyor. Tüm ömrü migrenini idare etmek üzerine kurulu:
“İçki içmiyorum, bulutlu havada bile güneş gözlüğü takıyorum. Çıldırmıyorum. Ben ve partnerim bir yere gittiğimizde yanımıza aldıklarımızın yarısı migrenimizi yönetim etmek için.”
Nick, geçtiğimiz günlerde bir bekarlığa veda partisinde kendisinin ve arkadaşlarının hayatı ortasındaki farkı görmüş:
“Sabaha kadar oturup, içtiler. Ben ise kendi yastığım, elma, muz ve bir sürü atıştırmalıkla yatağa gittim. Zira aç kalmak tetikleyici olabiliyor. Gece yarısı yatağıma girmiştim ancak dostlarım beni biliyor ve bunda sorun yok. Hayatımı bu türlü yaşamam lazım.”
