Büyük buluşundan evvel John Logie Baird orta ara muvaffakiyet kazanmış bir mucitti.
Yaşamının büyük kısmında sıhhat problemleriyle çaba eden Baird, bir din adamının oğluydu ve Birinci Dünya Savaşı’nda sıhhat sıkıntıları yüzünden askere alınmadı.
Bunun yerine bir yandan bir elektrik şirketinde çalışırken bir yandan da teşebbüslerine devam etti.
İdolü bilimkurgu muharriri HG Wells’ten esinlenen Bairn, dev ölçülerde elektrik kullanarak karbondan yapay elmas üretmeyi denedi.
Elmas üretmek yerine, Glasgow’un elektrik şebekesinin bir kısmını çökertmeyi başardı.
Faciayla sonuçlanan mesken imali hemoroid (basur) tedavisi buluşu ise tam da ileride televizyon sunucularının “Bunu konutta denemeyin” diyeceği bir maceraydı.
TV DENEYLERİNE BAŞLAMAK İÇİN LABORATUVAR
Baird, bu başarısızlıklara rağmen bir ölçüde ticari muvaffakiyet da yakaladı. Çorap ve sabun işlerinden kalan sermayeyle, 1923 yılında İngiltere’nin güney kıyısındaki Hastings’te mütevazi bir mesken tuttu.
Deniz havası akciğerlerine güzel geliyordu ancak çalışma ortamı tam bir iş güvenliği kabusuydu. Televizyon denemelerine başlamak için bir laboratuvar kurdu ve motorlu bir çay sandığı üzere hurda gereçlerle çalıştı.
Baird’in sisteminin merkezinde, fotodedektörler ve ağır ışıkla imgeleri satır satır tarayan büyük bir disk vardı. Bu sinyaller daha sonra iletiliyor ve hareketli bir fotoğraf üretmek üzere tekrar inşa ediliyordu.
Silüetleri iletmeyi başardığında onlarca yıllık televizyon icat etme düşü daha da netleşmişti.
Baird’i Hastings’teki laboratuvarında elektrik çarptıktan sonra artık onun için Londra’nın parlak ışıklarını takip etme vaktiydi.
Soho semtinde Frith Caddesi 22 numarada yer alan bir iş yerinin üzerindeki dairede laboratuvarını kurdu.
Mekanik aleti o kadar çok ısı üretiyordu ki, insanların buna dayanması zordu.
Deneylerinde Stooky Bill ismini verdiği bir ahşap kukla kullanıyordu. Fakat 2 Ekim 1925’te 37 yaşındaki mucit, bir insan denek kullandı ve çarpıcı bir buluş yaptı.
Baird’in derme çatma laboratuvarının alt katında çalışan 20 yaşındaki William Taynton devreye girdi.
Taynton buluşun 40. yıldönümünde BBC’ye yaptığı açıklamada “Baird heyecanla aşağı koştu ve beni ofisimden alıp, küçük laboratuvarına götürdü. O kadar heyecanlıydı ki bir şey diyemedi. Kolumdan tuttu ve çabucak üste gelmemi istedi.”
TV’YE ÇIKMAK İÇİN BİRİNCİ FİYAT TEKLİFİ
Taynton, Baird’in laboratuvarının derme çatma halini görünce, çabucak aşağı geri dönmek istediğini anlattı.
Önce tavandan sallanan ve yerdeki kabloların ortasında yolunu bulmak zorundaydı.
Taynton “O günlerde kullandığı aletler darmadağındı. Üzerinde karton diskler, bisiklet ışıkları ve öbür şeyler, her türlü lamba, eski piller ve diski çevirmek için kullandığı çok eski motorlar vardı” diyor.
Baird, deneğini vericisinin önüne oturttu. Taynton, Stooky Bill’in yapamadığı hareketleri yapacak insan deneğiydi.
Taynton ısıyı hissetmeye başladığında korktuğunu fakat Baird’in kaygılanacak bir şey olmadığını söylediğini anlatıyor.
“Bir görsel alıp alamadığını görmek için aşağı koştu ancak ben bu lambalardan gelen fevkalade ısı yüzünden bir dakikadan fazla kalamadım ve geri çekildim” diyor.
Bu noktada Baird, deneye yardımcı olduğu için Taynton’a iki şilin, altı penny fiyat ödedi. Bu birinci “televizyon ücreti” sayesinde Taynton birebir pozisyona geri dönmeye razı oldu.
Baird, hareket yakalayabilmek için Taynton’dan lisanını çıkartmasını ve komik yüzler yapmasını istedi.
Giderek daha da panik olan Taynton bağırıp “canlı canlı piştiğini” söyledi. Baird de karşılık verip “Birkaç saniye daha dayan William” dedi.
Ben de dayandım ve hakikaten artık kalamayacağım noktaya kadar durdum. Sonra da harikulade ısının odağından çıktım. Çok rahatsızlık vericiydi. Sonda da Baird alıcı tarafından koşup, kollarını havaya kaldırdı ve ‘Gördüm seni William, gördüm. Sonunda televizyonu buldum, birinci gerçek televizyon resmini’ dedi.
Taynton’ın “televizyon” sözü hakkında hiçbir fikri yoktu. Bu yüzden Baird yer değiştirmelerini önerdi. Taynton uzaklaşmaktan mutluydu zira Baird o vakitler çok heyecanlı ve biraz da çılgın gelmişti.
Küçük bir tünelden bakıp, 5 santimetreye 8 santimetre ölçülerinde bir fotoğraf gördü.
Birden Baird’in yüzü ekrana geldi. Gözlerinin kapandığını görebiliyordunuz ve ağzını ve yaptığı hareketleri. Çok da yeterli değildi. Çözünürlük yoktu, yalnızca gölgeleri ve çizgileri görebiliyordunuz ama tekrar de bir fotoğraftı ve hareket de ediyordu. Baird’in asıl başardığı şey buydu. Gerçek televizyon yayınını bulmuştu.
Hala buluşunun heyecanını duyan Baird, Taynton’a ne düşündüğünü sordu.
Ben de direkt ‘Pek beğenmedim Bay Baird. Çok ham. Yüzünüzü gördüm lakin çözünürlük yoktu’ dedim. Ve o da ‘Hayır, bu daha başlangıcı. Bu birinci televizyon ve ülkedeki ve hatta dünyadaki bütün meskenlere girdiğini göreceksin’ dedi.
Bir sonraki yıl, 26 Ocak’ta Baird, dünyanın birinci kamuya açık televizyon gösterisini yaptı. Sonunda öncü aygıtı, büyük şirketlerle rekabet edemese de televizyon dünya genelinde en çok tesir yapan buluşlardan biri oldu.
1951’de, Baird’in 57 yaşındaki vefatından beş yıl sonra Taynton Frith Caddesi 22 numaraya mavi anıt plakasının konulması sırasında geri döndü.
Televizyon Topluluğu Başkanı Robert Renwick tören için toplananlara “Anı plakası Londra’nın merkezinde yer alsa da, asıl izleri tüm ülkeyi saran antenler ormanında” dedi.
Taynton’ın 1965’te televizyon tarihini anlatmasından birkaç yıl sonra da dünya genelindeki beşerler Ay’a seyahati izlemek için televizyon ekranlarına kilitlenmişti.
Bilimkurgu gerçek olmuştu.
