İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara, Eylül ayında BM Genel Kurulu öncesinde Washington’da Beyaz Saray’da bir ortaya geleceği argüman edildi.
Görüşmenin ayrıntılarını, Şara’ya yakın bir kaynak İsrail merkezli i24NEWS kanalına aktardı.
Söz konusu görüşme, ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda gerçekleşecek ve taraflar birinci kademede bir güvenlik mutabakatına imza atacak.
Suriye tarafına yakın kaynaklara nazaran, Beyaz Saray’daki bu görüşme, iki ülke ortasında barış ve diplomatik olağanlaşma sürecinin başlangıcı olacak.
Uzun yıllardır dolaylı temaslarla sürdürülen görüşmeler, birinci defa bu kadar açık bir platformda ve üst seviye önderler ortasında gerçekleştirilecek.
BAE PERDE ARKASINDA
Görüşmenin tabanı ise bir müddettir Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından hazırlanıyor.
Körfez kaynakları, BAE’nin Suudi Arabistan’ın bilgisi dahilinde Suriye ile İsrail ortasında ağır diplomatik trafik yürüttüğünü belirtiyor.
BAE, daha evvel de İsrail ile diplomatik alakalar kuran birinci Körfez ülkesi olmuş ve “İbrahim Anlaşmaları” kapsamında çok sayıda mutabakata öncülük etmişti. Artık ise bu rolünü Suriye-İsrail sınırına taşıdığı görülüyor.
EN BÜYÜK MANİ: GOLAN TEPELERİ
Suriye-İsrail diyaloğunda, Golan Tepeleri’nden mümkün İsrail çekilmesi ve Şam’ın güneydeki silahlı kümeler üzerindeki denetimi temel başlıklar ortasında yer almaya devam ediyor.
Görüşmelerdeki en kritik uyuşmazlık ise İsrail’in Golan Tepeleri’nden çekilmeye yanaşmaması. İsrail tarafı, Suriye’nin bilhassa güneydeki silahlı kümeler üzerindeki denetiminin zayıf olduğunu ve Şara idaresinin şimdi istikrar sağlayamadığını öne sürüyor.
Tel Aviv idaresi, bu nedenle Golan’dan çekilme sürecini belgisiz bir tarihe ertelemek istiyor. Bu durum, görüşmelerde bir kırılma noktası oluşturabilecek potansiyele sahip.
SURİYE-İSRAİL ÇİZGİSİNDE DİPLOMASİ TRAFİĞİ
İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Tzachi Hanegbi, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Suriye hükümetiyle direkt siyasi ve güvenlik görüşmeleri yürüttüğünü söz etti.
Bu açıklama, bugüne kadar sırf “sızdırılmış bilgiler” seviyesinde kalan temasların, artık resmîleşme eşiğine geldiği tarafında yorumlandı.
ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Thomas Barak, New York Times’a verdiği demeçte, ABD’nin Suriye ile İsrail ortasında “anlamlı görüşmelere” arabuluculuk ettiğini söyledi.
Barak, bu temasların kısa vadede tam diplomatik olağanlaşmaya ulaşmasını beklemediklerini belirterek, “Barış mümkün lakin vakit alacak. Zira Suriye’deki iç dinamikler karmaşık ve Lider Ahmed Şer‘a’nın içerideki direnci aşması gerekiyor” sözlerini kullandı.
Barak ayrıyeten, Suriye’nin “İbrahim Anlaşmaları” kapsamına alınmasının gündemde olduğunu, fakat bunun “hızlı ve zorlayıcı bir adım” olamayacağını vurguladı.
“Şara’nın halkı tarafından zorlanmadan, kendi siyasi hareket alanıyla ilerlemesi gerekir” diyen Barak, Şam idaresinin kendi iç istikrarlarını koruyarak, vakte yayılmış bir olağanlaşma yoluna girmesini beklediklerini kaydetti.
İbrahim Muahedeleri, 2020’de Trump devrinde İsrail ile BAE, Bahreyn, Fas ve Sudan ortasında imzalanmış ve İsrail’in Arap dünyasında diplomatik tanınırlığını genişleten kıymetli bir süreç olmuştu.
