Satürn’ün en küçük uydusu Mimas, yüzeyinin altında yeni doğmuş bir okyanus barındırıyor olabilir. Araştırmalar, uydunun buz kabuğunun kalınlığını haritalayarak hem mevcut olabilecek okyanusun yaşını hem de buzun en ince olduğu bölgeleri belirlemeye çalışıyor. Bu ince bölgeler, gelecekteki uzay misyonlarının okyanusu tespit etmesi için ülkü noktalar olarak öne çıkıyor. Tıpkı vakitte, Mimas’ın en büyük çukuru Herschel’in incelenmesi, muhtemel okyanusun yaş aralığına dair kıymetli ipuçları sunuyor.
Yeni bir okyanus “dünyası” mı?
Donanımhaber’de yer verilen detaylara nazaran Southwest Research Institute (SwRI) bünyesindeki gezegen bilimci Alyssa Rhoden, geçen ay düzenlenen Europlanet ve Planetary Sciences toplantısında Mimas’ta okyanus dünyalarına has tipik izlerin gözlemlenmediğini belirtti. Örneğin, Satürn’ün başka okyanuslu uydusu Enceladus ve Jüpiter’in uydusu Europa, buzun erimesiyle oluşan çatlak ve yarıklarla kaplı. Mimas’ta bu türlü oluşumlar yok.
Geçen yıl yapılan çalışmalar, NASA’nın Cassini uzay aracından elde edilen bilgilerin Mimas’ta nispeten yeni bir okyanusu desteklediğini gösterdi. Cassini bilgileri, 20-30 kilometre kalınlığında katı buz katmanının altında bir okyanus olabileceği fikrini güçlendiriyor.
Rhoden ve meslektaşları, Mimas’ın buz kabuğunun kalınlığını ve ısının yüzeyinde nasıl aktığını belirlemek için Europa’nın ısı kabuğu kalınlığına dayalı modelleri Mimas’a uyguladılar. Erime başladığında, bu sürecin süratle ilerlediğini gördüler.
Satürn’ün çekimi neden olmuş olabilir
Mimas’ın erimesi, yörüngesiyle direkt bağlantılı. Bilim insanları, Satürn sistemi uydularının oluşumunu hala tam olarak çözmeye çalışıyor olsa da, uydunun oluşumuyla birlikte sahip olduğu rastgele bir okyanusun çoktan donmuş olması olası. Bilim insanları, Mimas’taki mümkün okyanusun uydunun oluşumundan kalmadığına, tersine yakın vakitlerde ortaya çıktığına inanıyor. Varsayımlar, okyanusun yörüngesel değişimlerle oluşmuş olabileceği öne sürülüyor.
Mimas’ın yörüngesi, bir noktada daha eksantrik (dairesel olmayan) bir forma geçmiş ve Satürn’ün çekim kuvveti, buzun ısınarak erimesini sağlamış olabilir. Araştırmalar, bu yörüngesel değişimin 10 ila 15 milyon yıl evvel gerçekleştiğini gösteriyor. Öte yandan yerçekimi uydunun yörüngesini yavaşça daireselleştiriyor. Mimas’ın yörüngesi tekrar dairesel hale geldiğinde, gelgit kuvveti buzları eritmeyecek ve okyanus yavaş yavaş tekrar donacak. Gelecek uzay misyonları, Mimas’taki buzun ısı akışını ölçerek altındaki okyanusu tespit edebilir.
Öte yandan Mimas, tanınan kültürdeki “Death Star” benzetmesiyle de tanınıyor. Uydunun yüzeyinin üçte birini kaplayan Herschel Krateri, çapı 130 kilometre olan devasa bir yapıya sahip ve okyanus tartışmalarında kilit rol oynuyor. Kraterin formu, oluştuğu tabanın sertliği hakkında ipuçları veriyor. Simülasyonlar, Herschel’in oluştuğu devirde buzun büsbütün katı olamayacağını, yani uydunun erime noktasına yakın bir sıcaklıkta bulunduğunu gösteriyor.
SwRI’den Adeene Denton, kraterin buzun ısındığı ancak büsbütün erimediği periyotta oluştuğunu belirtti. Herschel’in merkezinde, büyük çarpışmalar sonucu oluşan bir merkez zirve bulunuyor. Denton, sıvı bir okyanus altında oluşmuş olsaydı bu yapının meydana gelemeyeceğini vurguluyor. Yapılan çalışmalar, Herschel’in oluşum vakit aralığını 1 milyon yıldan 10 milyon yıla çıkararak, uydunun jeolojik tarihindeki genç okyanus senaryosuna uygun bir çerçeve sunuyor.
