Nijerya’nın 20 milyonu aşkın nüfuslu mega kenti Lagos’ta 1 Temmuz’da yürürlüğe giren tek kullanımlık plastik yasağı, zayıf kontrol ve alternatif eksikliği nedeniyle beklenen sonucu vermedi.
Yasaya nazaran, tek kullanımlık plastik eserler (tabak, çatal, bıçak, pipet gibi) yasaklandı; ihlallerde iş yerlerinin kapatılması öngörülüyor. Fakat alandaki durum farklı. Market raflarında hâlâ strafor besin kapları görülebiliyor.
Mağaza yöneticisi Olarewanju Ogunbona, günde en az beş sefer strafor ve plastik paket kullandığını belirterek, “Satanlar hâlâ çok ağır halde kullanıyor” dedi.
Lagos, 2024’te dünya genelindeki 57 milyon ton plastik atığın 870 bin tonunu üretti. Günlük atık ölçüsü 13 bin tonu buluyor, bunun yaklaşık beşte biri plastikten oluşuyor.
Yetersiz atık idaresi nedeniyle plastiklerin büyük kısmı su yollarına karışıyor, kanalları tıkıyor, kıyıları kirletiyor ve selleri ağırlaştırıyor.
KÜRESEL MÜZAKERELER VE MAHALLÎ GERÇEKLER
Bu hafta Cenevre’de, Nijerya’nın da ortalarında bulunduğu ülkeler plastik kirliliğini bitirmeye yönelik global bir muahede için müzakere yürütüyor.
Ancak petrol üreticisi ülkeler plastik üretimine sınırlama getirilmesine karşı çıkıyor. Plastiklerin büyük ölçüde petrol ve gazdan üretilmesi, tartışmaları daha da zorlaştırıyor.
Son yıllarda özel atık idare şirketleri ve sürdürülebilirlik teşebbüsleri Lagos’ta artış gösterdi. Obalende’deki bir ayrıştırma merkezinde çalışan bayanlar, içecek şişelerinin kapaklarını ayırıp etiketlerini kazıyıp geri dönüşüme hazırlıyor. Bu işten günlük yaklaşık 5 bin naira (3,26 dolar) kazanılabiliyor. Lakin rekabet arttıkça çıkarlar düşüyor.
Street Waste Company’nin kurucu ortağı Omoh Alokwe, üreticilerin piyasaya sürdükleri plastikleri geri toplayıp geri dönüştürme sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini vurguluyor. Etraf aktivistleri ise yasağın tesirli olabilmesi için düşük gelirli satıcılara uygun fiyatlı alternatifler sunulması ve kentteki atık idare sisteminin güçlendirilmesi daveti yapıyor.
Ogunbona ise tahlili kolay özetliyor: “Alternatifler sunulmadıkça kullanmaya devam edeceğiz.”
