Bathynomus vaderi, “süper devler” olarak bilinen bir kümeye aittir; 32,5 cm uzunluğa ve bir kilogramdan fazla tartıya ulaşabilir. Şimdiye kadar bu yeni çeşit sırf Vietnam’daki Spratly Adaları civarında bulunmuştur, lakin ileri araştırmalar çeşidin Güney Çin Denizi’nin öbür bölgelerinde de bulunduğunu muhtemelen doğrulayacaktır.
Bathynomus vaderi üzere dev izopodlar, Vietnam’da artık değerli bir lezzet olarak kabul edilmektedir. 2017 yılına kadar mahallî balıkçılar bunları sadece düşük fiyatlarla yan eser olarak satarken, son yıllarda medyanın bu sıra dışı deniz eserine ilgisi halkın dikkatini çekmiştir. Birtakım bireyler, tadının “deniz eserlerinin kralı” olarak bilinen ıstakozdan bile daha hoş olduğunu sav etmektedir.
Bu hayvanlar, Biển Đông (Doğu Denizi, yani Güney Çin Denizi’nin Vietnam kısmı) açıklarındaki derin sularda ve Vietnam’ın güney-orta kıyı vilayetlerinin açıklarındaki bölgelerde faaliyet gösteren trol tekneleri tarafından ticari olarak avlanmaktadır. Son beş yılda, canlı olarak satıldıkları Hanoi, Ho Chi Minh City ve Đà Nẵng’daki birtakım deniz eserleri pazarlarında görülmeleri yaygın hale gelmiştir. Hatta birtakım işletmeler ve restoranlar, bu “deniz böceklerinin” satışını toplumsal medya platformlarında çevrim içi olarak tanıtmakta ve nasıl pişirileceğine dair bilgiler paylaşmaktadır.
Mart 2022’de, Hanoi Üniversitesi’nden araştırmacılar Quy Nhơn kentinden dört dev izopod bireyi satın almış ve bunlardan ikisini Singapur Ulusal Üniversitesi’ne bağlı Lee Kong Chian Tabiat Tarihi Müzesi’nden Peter Ng’ye teşhis için göndermiştir. Peter Ng, Asya’nın birçok bölgesinin derin deniz faunası üzerinde çalışan, Singapur’da epeyce faal bir kabuklular laboratuvarına sahiptir. O, daha evvel Cava’nın güneyinden Bathynomus çeşitlerini tanımladığı Endonezya Ulusal Araştırma ve Yenilik Ajansı’ndan Conni M. Sidabalok ile iş birliği yapmıştır. Ayrıyeten Vietnam Ulusal Üniversitesi’nden kabuklu canlılar konusunda Uzman Nguyen Thanh Son da gruba katılmıştır. Üçlü, örnekleri inceledikten sonra 2023’ün başlarında, şimdi tanımlanmamış yeni bir cinsle karşı karşıya olduklarını fark etmiş ve bulgularını açık erişimli ZooKeys mecmuasında yayımlamışlardır.
gibi sıra dışı bir cinsin Vietnam’da keşfedilmesi, derin deniz ortamını ne kadar az bildiğimizi bir defa daha göstermektedir. Bu kadar büyük bir cinsin şimdiye kadar fark edilmeden kalabilmiş olması, Güneydoğu Asya sularında hâlâ keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda canlı olduğunu hatırlatmaktadır.
İnsanların balıkçılık, petrol ve gaz, hatta madencilik üzere hedeflerle bu habitatı giderek daha fazla kullanmaya başlamasıyla, derin deniz biyoçeşitliliğini daha düzgün anlamaya yönelik acil bir muhtaçlık doğmuştur. Dev izopodların sürdürülebilir balıkçılığı, karşı karşıya olduğumuz birçok zorluğa bir yenisini eklemektedir. Ve bu süreçte atılacak birinci adım, orada nelerin yaşadığını bilmektir.
Çeviren: Kaan SOYUER
Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/01/250114124926.htm
Görsel kaynağı: Huang, M. C., ve Kawai, T. (2025). A new species of supergiant Bathynomus A. Milne-Edwards, 1879 (Isopoda: Cirolanidae) from the Paracel Islands, South China Sea. Biodiversity Veri Journal, 13, e144238.
