‘Z jenerasyonu (Gen Z) protestoları’ ismi verilen hareketler, hükümetin toplumsal medya platformlarını yasaklama kararı sonrası patlak verdi. Instagram, YouTube, X ve Facebook’un engellenmesi, gençler ortasında büyük reaksiyona yol açtı. Lakin göstericilerin asıl öfkesi, yıllardır süren yolsuzluk tezleri ve devletin şeffaflıktan uzak idaresi.
Polis, göstericilerin parlamentoya giden yasaklı alanlara girmesi üzerine tazyikli su, cop ve plastik mermi kullandı. Katmandu Vadisi Polis Sözcüsü Shekhar Khanal, sadece başkentte 17, toplamda 19 kişinin öldüğünü açıkladı. Hastanelere taşınan çok sayıda yaralı ortasında, gazın acil servislere dolması nedeniyle tedavileri güçleşenler de oldu.
Öte yandan, yaşanan ölümler sonrası İçişleri Bakanı Ramesh Lekhak, pazartesi akşamı yapılan kabine toplantısında, ‘ahlaki sorumluluk’ alarak istifa ettiğini duyurdu. Mahallî basın, istifanın protestoların siyasi tesirini derinleştirdiğini yazdı.
“BARDAĞI TAŞIRAN SON DAMLA OLDU…”
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, güvenlik güçlerinin “gereksiz ve orantısız güç kullandığına dair önemli kanıtlar” olduğunu açıkladı. BM, ölümlerle ilgili şeffaf ve süratli bir soruşturma davetinde bulundu.
Hükümet geçen hafta 26 toplumsal medya platformunu kapatma kararı almış, sırf bakanlığa kayıt yaptıran iki platformun yine erişime açıldığı belirtilmişti. Buna karşın TikTok’un hâlâ kullanılabildiği ve yasağa karşı içeriklerin TikTok’ta süratle yayıldığı bildirildi.
Al Cezire’ye konuşan, Pokhara Üniversitesi’nden akademisyen Yog Raj Lamichhane’ye nazaran, “Bu protestolar, gençlerin dışlanmış hissetmesinden, otoriteye duydukları güvensizlikten ve yıllardır süregelen ihmalden kaynaklanıyor. Toplumsal medya yasağı ise yalnızca bardağı taşıran damla oldu.”
POLİTİKACILARIN MESKENLERİ KUNDAKLANDI
Katmandu’da göstericiler, ülkenin en büyük siyasi gücü olan Nepal Kongresi’nin genel merkezini ve birtakım siyasetçilerin meskenlerini ateşe verdi. Protestocular, öldürülen 19 kişi için hükümeti sorumlu tutarken, ‘hesap verin’ sloganları attı. Lastikler yakıldı, polisle çatışmalar yaşandı.
23 yaşındaki öğrenci Yujan Rajbhandari, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Devlet neredeyse 20 kişiyi öldürdü, bu polis şiddetinin boyutunu gösteriyor. Hükümet, kaybedilen canların sorumluluğunu almak zorunda” dedi.
Z NESLİNİN TALEPLERİ
Gösterilere katılan öğrenciler, ödedikleri vergilerin nereye harcandığını bilmediklerini, şeffaf bir mali idare talep ettiklerini vurguluyor. İştirakçiler, ‘Yolsuzlukla hesaplaşma’ ve ‘gençlerin karar sistemlerinde kelam sahibi olması’ davetinde bulunuyor.
Başbakan KP Oli, olayların akabinde yaptığı açıklamada, vefatlar nedeniyle ‘derin bir hüzün duyduğunu’ belirterek protestoların incelenmesi için bir komite kurulacağını söyledi. Hükümet toplumsal medya yasağını kaldırdı, lakin gençlerin öfkesi dinmiş değil.
Öte yandan, protestolar nedeniyle Katmandu Milletlerarası Havalimanı kısmen kapatıldı, birtakım uçuşlar iptal edildi. Kentte harika hal durumu sürüyor.
