Maria Corina Machado, Latin Amerika’da son vakitlerde cüretin en “olağanüstü örneklerinden” birini gösterdiği için Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Pekala, Maria Corina Machado kimdir? 2025 Nobel Barış Ödülü’nü alan Maria Corina Machado kaç yaşında, nereli?
MARIA CORINA MACHADO KİMDİR?
María Corina Machado Parisca, 7 Ekim 1967’de Karakas, Venezuela’da doğdu. Üçüncü Toro Markisi Sebastián José Antonio Rodríguez del Toro y Ascanio’nun (1739-1787) soyundan gelmektedir. Psikolog Corina Parisca (1940 doğumlu) ve çelik sanayicisi Henrique Machado Zuloaga’nın (1930-2023) dört kızından en büyüğüdür.
Machado, Caracas’taki Andrés Bello Katolik Üniversitesi’nde sanayi mühendisliği eğitimi aldı ve yeniden Caracas’taki Instituto de Estudios Superiores de Administración’da (IESA, işletme okulu) finans alanında yüksek lisans yaptı. 2009 yılında Yale Üniversitesi’nin World Fellows Programı’na da katıldı.
1992 yılında, üç çocuk annesi olan Machado, özel bağışlarla Caracas sokaklarındaki yetim ve suça sürüklenmiş çocuklara yardım etmek gayesiyle Fundación Atenea (Atenea Vakfı)’nı kurdu. Birebir vakitte Opportunitas Vakfı’nın da başkanlığını yürüttü. Valencia’daki otomotiv bölümünde çalıştıktan sonra 1993 yılında Caracas’a taşındı. Súmate isimli sivil teşebbüsteki rolü nedeniyle, vakfın siyasallaşmaması için Atenea Vakfı’ndaki vazifesinden ayrıldı.
MARIA CORINA MACHADO’NUN HAYATI VE KARİYERİ
Machado’nun kamusal alandaki birinci büyük adımı, 2001–2002’de Súmate isimli istekli seçim izleme/gözlem örgütünü Alejandro Plaz ile birlikte kurmasıyla oldu. Súmate, seçmen eğitimi, sandık güvenliği, oy sayımı ve seçim müşahedesi üzerine çalıştı ve 2004’te dönemin devlet başkanı Hugo Chávez’e karşı geri çağırma referandumu kampanyasında değerli rol oynadı
Machado, 2010’da Miranda eyaletinden Ulusal Meclis’e seçildi ve 2011’de muhalefetin 2012 başkanlık önseçiminde aday oldu (yarışı Henrique Capriles kazandı). 2014’te ülke genelindeki protestolar sırasında, Amerika Devletleri Örgütü’nde (OAS) kelam almasının akabinde iktidar çoğunluğu tarafından vekilliği düşürüldü; bu süreç memleketler arası basında geniş yer buldu.
Machado, 2012–2013’ten itibaren liberal çizgideki Vente Venezuela hareketinin kurucu isimlerinden ve ulusal koordinatörü olarak öne çıktı. Parti/ hareket, Venezuela’da özgür piyasa, kurumsal hukuk devleti ve hür seçimler vurgusuyla bilinir; Machado ayrıyeten 2017’de farklı muhalefet odaklarını bir ortaya getirmeyi amaçlayan Soy Venezuela teşebbüsünün kurucularındandır.
Machado, 2024 başkanlık seçimine muhalefetin ortak adayı olmak için düzenlenen önseçimi büyük farkla kazandı. Fakat Sayıştay (Comptroller General) kararıyla Haziran 2023’te 15 yıl mühletle kamu misyonundan men edildi; bu yasak 2024 Ocak’ında Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından onandı.
28 Temmuz 2024 seçimi sonrası sonuçların meşruiyeti konusunda ağır tartışmalar yaşanırken, Machado’nun hareketinin merkezleri hücuma uğradı; kendisi de güvenlik tasaları nedeniyle bir mühlet gizlenmek zorunda kaldı.
Machado, “anti-chavismo” çizgisinde, devlet şirketlerinin (PDVSA dâhil) profesyonelleşmesi/özelleştirilmesi, özgür ve adil seçimlerin garanti altına alınması, yolsuzlukla çaba ve kurumların yine inşası üzere başlıklara odaklanır. Son yıllarda eşit haklar (ör. eşcinsel evlilik), tıbbi esrara müsaade, yine seçim yasağı üzere hususlarda reformist teklifler lisana getirmiştir.
NOBEL BARIŞ MÜKAFATINI KAZANDI
Maria Corina Machado, Latin Amerika’da son vakitlerde hamasetin en “olağanüstü örneklerinden” birini gösterdiği için Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
Nobel Komitesi başkanı, Machado’nun kilit bir birleştirici figür olduğunu belirtti.
Nobel Barış Mükafatı toplumsal medya platformu X’ten yaptığı açıklamada, Maria Corina Machado’ya mükafatı “Venezuela halkının demokratik haklarını savunmak için yorulmak bilmez uğraşları ve diktatörlükten demokrasiye adil ve barışçıl bir geçiş için verdiği mücadele” için verdiğini duyurdu.
