Yeni bir araştırma, karadeliklerin ”beyaz deliklere” dönüşebileceğini, maddeyi ve hatta potansiyel olarak vakti cihana geri püskürtebileceğini öne sürüyor ve bu durum, bu kozmik devler hakkındaki mevcut anlayışımıza meydan okuyor. Sheffield Üniversitesi tarafından yapılan çalışma, vakit ile karanlık enerjiyi birbirine bağlayan ihtilal niteliğinde bir temas öneriyor ve kainatın genişlemesini yönlendiren gizemli kuvvetin vakti ölçmek için kullanılabileceğini öne sürüyor.
Sheffield Üniversitesi’ndeki yeni araştırmaların kozmosun gizemlerini çözmeye yardımcı olmasıyla, karadelikler, vakit ve kozmosa hâkim olan gizemli karanlık güç hakkındaki anlayışımız kökten değişebilir.
FİLMLERE İLHAM KAYNAĞI OLDU
Karadelikler — ışığın bile kaçamayacağı kadar güçlü yer çekiminin olduğu uzay alanları — astrofizikçiler, teorik fizikçiler ve öteki bilim insanları için hayranlık konusu olmuştur ve hayatlarını onların sırlarını ortaya çıkarmaya adamıştır. Bilinmeyene duyulan bu hayranlık, 2001: A Space Odyssey, The Martian ve Interstellar üzere romanlar ve sinemalarla bu gizemli objelerin kolektif hayal gücümüz üzerindeki tesirini araştıran çok sayıda müellif ve sinema yapımcısına da ilham kaynağı olmuştur.
Einstein’ın Genel Görelilik Kuramı’na nazaran, bir karadeliğin içine hapsolan rastgele bir şey, merkezine hakikat düşerek muazzam yerçekimsel kuvvetler tarafından yok edilir. Tekillik olarak bilinen bu merkez, çökerek karadeliği oluşturduğu düşünülen dev bir yıldızın hususunun sonsuz derecede küçük bir noktaya ezildiği noktadır. Bu tekillikte, fizik ve vakit anlayışımız çöker.
Evrenin tabiatını atomlar ve hatta daha küçük parçacıklar seviyesinde tanımlayan temel bir teori olan kuantum mekaniğinin maddelerini kullanan yeni çalışma, tekilliğin sonu söz etmesi yerine yeni bir başlangıcı temsil edebileceği radikal biçimde farklı bir teorik bakış açısı öneriyor.
Physical Review Letters isimli bilimsel mecmuada 12 Mart 2025 tarihinde yayımlanan ‘Black Hole Singularity Resolution in Unimodular Gravity from Unitarity1’ başlıklı yeni makale, fizik ve vakit hakkındaki mevcut kavrayışımızın hangi noktada aksadığını göstermeyi amaçlıyor. Karadelikler ekseriyetle her şeyi, hatta vakti bile yokluğa çeken yapılar olarak tanımlanırken, çalışmada beyaz deliklerin tam aykırısı fonksiyon gördüğü, yani husus, güç ve vakti kozmosa geri püskürttüğü teorisi öne sürülüyor.
Karadeliklerin çoklukla vakit da dahil her şeyi bir hiçlik noktasına çektiği halinde tanımlandığı makalede, beyaz deliklerin tam zıddı biçimde davrandığı, maddeyi, enerjiyi ve vakti cihana geri püskürttüğü öne sürülüyor.
Çalışma, düzlemsel karadelik olarak bilinen kolaylaştırılmış, teorik bir karadelik modeli kullanıyor. Global bir hale sahip olan tipik karadeliklerin tersine, düzlemsel bir karadeliğin sonu düz, iki boyutlu bir yüzeydir. Araştırmacıların devam eden çalışmaları, birebir sistemin tipik bir karadeliğe de uygulanabileceğini öne sürüyor.
‘ZAMAN SONA EREMEZ’
Sheffield Üniversitesi Matematik ve Fizik Bilimleri Fakültesi’nden Dr. Steffen Gielen, Madrid Complutense Üniversitesi’nden Lucía Menéndez-Pidal ile makaleyi yazan kişi olarak, “Kuantum mekaniğinin karadelikler hakkındaki anlayışımızı değiştirip değiştiremeyeceği ve bize karadeliklerin gerçek tabiatları hakkında fikir verip veremeyeceği uzun vakittir bir soru işaretiydi” dedi ve akabinde şöyle konuştu:
“Kuantum mekaniğinde, sistemler daima değişip evrimleştiği için, anladığımız biçimiyle vakit sona eremez.”
Bilim insanlarının bulguları, kuantum mekaniğinin maddelerini kullanarak karadelik tekilliğinin, uzay ve vaktin bitmediği, uzayın gücündeki küçük, süreksiz değişimler olan büyük kuantum dalgalanmalarının olduğu bir bölgeyle nasıl yer değiştirdiğini gösteriyor. Bunun yerine, uzay ve vakit, karadeliğin tam karşıtı halde işlediği düşünülen teorik bir uzay bölgesi olan beyaz delik ismi verilen yeni bir faza geçiş yapıyor. Bu nedenle, beyaz delik vaktin başladığı yer olabilir.
Dr. Gielen şöyle devam etti:
“Genel olarak vaktin gözlemciye nazaran izafi olduğu düşünülürken, bizim araştırmamızda vakit, tüm kozmosu kaplayan gizemli karanlık güçten türetilmiştir.
Zamanın, Cihan’ın her yerinde bulunan ve şu anki genişlemesinden sorumlu olan karanlık güç tarafından ölçüldüğünü ileri sürüyoruz. Bu, bir karadeliğin içinde meydana gelen olayları kavramamızı sağlayan temel yeni fikirdir.”
Karanlık güç, bilim insanlarının cihanın hızlanan genişlemesini yönlendirdiğine inandıkları gizemli, teorik bir güçtür. Yeni çalışma, karanlık enerjiyi neredeyse bir referans noktası olarak kullanıyor ve güç ile vakti, birbirlerine karşı ölçülebilen tamamlayıcı fikirler olarak kullanıyor.
İlginçtir ki, tekillik olarak algıladığımız şeyin aslında bir başlangıç olduğu teorisi, beyaz deliğin öteki tarafında daha da gizemli bir şeyin varlığını öne sürüyor.
“Varsayımsal olarak bir gözlemciniz olabilir — varsayımsal bir varlık — karadelikten, bizim tekillik olarak düşündüğümüz yerden geçip beyaz deliğin öteki tarafında ortaya çıkabilir. Bu, bir gözlemcinin epey soyut bir kavramıdır fakat teoride gerçekleşebilir” diye ekledi Dr. Gielen.
Bu çeşit teorik fikirlerin ötesinde, vaktin tabiatı ile kozmosu yöneten gizemli karanlık güç ortasındaki derin kontağın en temel seviyede var olduğu önerisi önümüzdeki aylarda ve yıllarda daha detaylı olarak araştırılacak.
YENİ TEMEL TEORİLER
Yeni araştırma ayrıyeten kütle çekimi ve kuantum mekaniğini uzlaştırmak için yeni yaklaşımlar öneriyor ve bu da cihana dair anlayışımızda çığır açıcı yeni temel teorilerin ve atılımların önünü açma potansiyeli taşıyor.
Çeviren: Kaan SOYUER
Kaynak: sciencedaily
