Gözlemleri, insanların şempanzelerle ne kadar yakın akraba olduğunu ortaya çıkardı. Ayrıyeten dünya çapındaki muhafaza projelerinde yorulmadan çalıştı.
Jane Goodall Enstitüsü’nden yapılan açıklamaya nazaran, Dr. Goodall, ABD’de bir konuşma çeşidi için gittiği California’da doğal nedenlerden hayatını kaybetti.
Açıklamada keşiflerinin “bilimde ihtilal yarattığını” ve “doğal dünyamızın korunması ve onarılması için yorulmak bilmez bir savunucu” olduğu belirtildi.
Birleşmiş Milletler, Dr. Goodall’ın kaybının ardından yayımladığı başsağlığı iletisinde onun “gezegenimiz ve tüm sakinleri için yorulmadan çalıştığını, insanlık ve tabiat için harika bir miras bıraktığını” söyledi.
Greenpeace, vefatından ötürü büyük hüzün duyduklarını belirterek onu “zamanımızın gerçek müdafaa devlerinden biri” olarak nitelendirdi.
ABD’nin eski başkanı Barack Obama taziye iletisinde Goodall’un “jenerasyonlarca bayana bilimin kapılarını açtı” dedi.
Aktörü ve etraf aktivisti Leonardo DiCaprio, “gezegenimizin için gerçek bir kahramandı” diyerek Goodall’un milyonlarca bireye ilham verdiğini söyledi.
JANE GOODALL KİMDİR?
3 Nisan 1924’te İngiltere’nin başşehri Londra’da doğan Dr. Goodall, Dr. Doolittle’ın Kıssası ve Tarzan üzere kitapları okuduktan sonra hayvanlara ilgi duymaya başladığını söylemişti.
20’li yaşlarının ortalarında Kenya’da bir arkadaşının çiftliğinde kalırken önde gelen primatolog Prof. Louis Leakey ile tanıştı.
Yeterli eğitimi olmamasına karşın, Leakey onun potansiyelini fark etti ve 1960 yılında Tanzanya ormanlarına birinci araştırma gezisini düzenlemesine yardımcı oldu.
O yıl, bir hayvanın alet kullandığını kaydeden birinci kişi oldu; David Greybeard ismini verdiği büyük bir erkek şempanzenin bir sopayla bir höyükten termit karıncaları çıkardığını gördü.
O vakte kadar, bunu yapabilecek kadar zeki olan tek canlının yalnızca beşerler olduğu düşünülüyordu.
Onun müşahedeleri, yıllardır süregelen klâsik bilimsel niyete meydan okuyarak evrim biliminin geleceğini şekillendirdi.
Çalışmaları önde gelen mecmualarda yayımlandı ve 1965 yılında National Geographic’in kapağında yer alarak dünyaya primatların duygusal ve toplumsal ömürlerini tanıttı.
Hayvanların güçlü aile bağları kurduğunu ve hatta bölge için savaştığını açıkladı.
Amerikalı oyuncu Orson Welles’in seslendirdiği bir televizyon belgeselinde, bebek şempanzelerle oynayıp güreşirken yer aldı.
Çalıştığı hayvanlarla bu kadar yakın bağlantı kurması, onlara isim vermesi ve hatta “arkadaşlarım” diye hitap etmesi, o devirde birden fazla erkek olan birtakım bilim insanları tarafından alay konusu olmuştu.
Lisans derecesi yahut rastgele bir bilimsel eğitimi olmamasına karşın, bulgularına dayanarak doktora yaptı.
Sahadaki tecrübelerinden sonra aktivist oldu, hayvanat bahçelerinde yahut tıbbi araştırmalar için esaret altında tutulan şempanzelerin hür bırakılması için çalıştı.
Daha sonra doğal alanların tahribatı ve iklim değişikliği hususlarında harekete geçilmesi davetinde bulundu.
2024 yılında BBC’ye verdiği demeçte, “Altıncı büyük yok oluşun ortasındayız… Doğayı düzgünleştirmek ve mevcut ormanları korumak için ne kadar çok şey yapabilirsek o kadar iyi” demişti.
Hayatının ilerleyen devirlerinde kendisini motive eden şeyin ne olduğu sorulduğunda, “Elbette beşerler çocukları için bir gelecek isterler” karşılığını verdi.
1977 yılında kurulan Jane Goodall Enstitüsü, şempanzeleri korumak için çalışıyor ve hayvanlara ve etrafa yarar sağlamayı amaçlayan projeleri destekliyor.
İşi gereği daima seyahat ettiği bilinen ünlü isim, 2022’de Times gazetesine verdiği demeçte, 1986’dan bu yana üç haftadan fazla birebir yatakta yatmadığını söylemişti.
Dr. Goodall, bir hafta evvel New York’ta bir röportaj için sahneye çıkarak son günlerine kadar çalıştı.
3 Ekim’de California’da tüm biletleri satılan bir aktiflikte tekrar konuşma yapması bekleniyordu.
