Çin Bilimler Akademisine (CAS) bağlı Yüksek Güç Fiziği Enstitüsünden (IHEP) yapılan açıklamada, ülkenin güneyindeki Guangdong eyaletinde inşa edilen “Ciangmın Yer Altı Nötrino Gözlemevi” (JUNO) ismi verilen dedektörün data işlemeye başladığı bildirildi.
CAS’ın, Guangdong eyalet idaresinin takviyesiyle 2015’te imaline başladığı JUNO, “dünyanın en büyük temel parçacık detektörü” olarak isimlendiriliyor.
35,4 metre çapında ve 12 katlı apartman yüksekliğindeki akrilik küre biçimli dedektör, granit kaplı bir doruğun 700 metre derinine inşa edildi.
60 bin ton saf su içeren 44 metre derinliğinde bir su havuzunun ortasına yerleştirilen küreye 20 bin ton notrinöaktif sıvı ekleniyor. Dedektör, nötrinoların etkileşimleriyle birlikte kürenin içinde ortaya çıkan salınımları kayda alacak.
“Hayalet parçacık” olarak anılan atom altı “nötrino” parçacıklarını tespit etmeye ve fonksiyonlarını aydınlatmaya yönelik bugüne dek girişilen en büyük deneysel proje olan JUNO, yakınındaki Yangciang ve Tayşan nükleer güç santrallerinden yansıyan nötrino parçacıklarının hareketlerini tespit ederek birbirlerine dönüştükleri “nötrino salınımı” ismi verilen fenomenin anlaşılmasına katkı sağlamayı hedefliyor.
Fizikteki Standart Model’de kütlesinin bulunmadığı varsayılan nötrinolar ortasında kütle alışverişleri olabileceğini ortaya koyan bu fenomenin incelenmesinin deneysel fizikte yeni bir boyut açarak nötrinolara dair çok sayıda gizemi aydınlatabileceği öngörülüyor.
JUNO, bugüne dek faaliyete geçen birinci büyük çaplı yeni kuşak nötrino gözlemevi oldu. ABD, Derin Yeraltı Nötrino Deneyi ve Japonya Hyper-Kamiokande Nötrino Gözlemevi’ni 2027-2028 tarihlerinde faaliyete geçirmeyi planlıyor.
