University of Nottingham‘dan Dr. Ali-Reza Mohammadi-Nejad liderliğindeki araştırma takımı, Birleşik Krallık Biyobankası’ndan 15 binden fazla sağlıklı bireyin datalarıyla, ‘yapay zeka takviyeli tahlil moderleri’ eğitti. Akabinde bu modeller, toplam 996 kişinin beyin taramaları üzerinde test edildi.
Bu 996 kişi iki kümeye ayrıldı:
- Kontrol Kümesi (564 kişi): Pandemi öncesi devirde iki kere beyin taraması yapılmış bireyler.
- Pandemi Kümesi (432 kişi): Pandemi öncesinde bir, pandemiden sonra da bir defa beyin taraması yapılmış şahıslar.
Araştırmacılar bu taramalar ortasındaki farkları incelediğinde, bilhassa gri ve beyaz unsur hacimlerinde değişiklikler gözlemledi.
Bu bağlamda, gri ve beyaz unsurun, beynin temel yapı taşlarını oluşturdukları ve zihinsel fonksiyonlar açısından büyük değer taşıdıkları bilinmekte.
Gri madde, düşünme, hissetme, hafıza ve karar alma üzere karmaşık bilişsel süreçleri yöneten beyin bölgelerinde ağır olarak bulunurken, beyaz madde ise bu bölgeler ortasında bağlantısı sağlamakta.
“ENFEKSİYON OLMASA BİLE…”
Bilim insanları, araştırma kapsamında, Pandemi Grubu’ndaki bireylerde beyin yaşlanmasının hızlandığına dair besbelli işaretler tespit etti.
Üstelik bu şahıslar, ikinci tarama sırasında COVID geçirmemişti. Münasebetiyle bu sonuç, direkt virüs değil, sosyal izolasyon, gerilim ve günlük hayatın altüst olması üzere etkenlerin beyin üzerinde yarattığı etkiler olarak kabul edilmekte.
Araştırmacılar bu durumu şöyle açıkladı:
Bulgularımız, COVID-19 pandemisinin enfeksiyon olmasa bile beyin sıhhati üzerinde olumsuz tesirler yarattığını gösteriyor. Bu tesir, orta yaş ve üzerindeki sağlıklı bireylerde bile görüldü.
Nature Communications mecmuasında yayımlan çalışmaya nazaran, ‘enfekte olmanın hiç tesiri olmadı’ demek de yanlışsız değil. İki tarama ortasında COVID geçiren bireylerde, bilişsel fonksiyonlarda (özellikle süreç hızı) düşüşler tespit edildi.
“İki küme ortasındaki beyin yaş farkı ortalama yalnızca 5 ay” diyen, Oxford Üniversitesi nöroloji ve bilişsel sinirbilim profesörü Masud Husain ise sonuçlara temkinli yaklaşmak gerektiğini belirtti.
BU DENEY BİZE NE ANLATIYOR?
COVID-19’un sırf bir ‘solunum yolu hastalığı olmadığı’ artık bilimsel olarak kabul ediliyor. Çünkü araştırmalara nazaran, beyni ve hudut sistemini de etkileyebiliyor.
Oxford Üniversitesi’nden Dr. Maxime Taquet, COVID geçiren bireylerde görülen beyin yaşlanmasının, ‘bilişsel yetilerdeki düşüşle örtüştüğünü’ belirtiyor.
Ayrıca, çalışmadaki kimi bireylerin semptomsuz COVID geçirmiş olabileceği, lakin test eksiklikleri nedeniyle kayıt altına alınmamış olmaları da mümkün bir senaryo.
Sonuç olarak bu bulgular, pandemi üzere global krizlerin, insan sıhhatini ruhsal ve toplumsal yükleriyle de derinden etkileyebileceğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, benzeri durumlara gelecekte daha hazırlıklı olmak için bu sonuçların dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
