Yeni bir çalışma, bulaşıcı hastalıkların bin yıllar boyunca izini sürüyor ve insan-hayvan etkileşimlerinin sıhhat yapımızı nasıl kalıcı olarak dönüştürdüğüne dair yeni manalar sunuyor.
Kapsamlı bir antik DNA çalışması, ölümcül hastalıkların 6 bin 500 yıl evvel tarımın ortaya çıkmasıyla birlikte yayılmaya başladığını ve hâlâ sonuçlarıyla yaşadığımızı ortaya koyuyor.
Kopenhag Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesi’nde profesör olan Eske Willerslev liderliğindeki bir araştırma takımı, Avrasya’daki tarih öncesi insanlara ilişkin 214 bilinen insan patojeninden antik DNA elde etti.
Çalışma, öbür şeylerin yanı sıra, hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar (örneğin son vakitlerde Covic-19 gibi) olan zoonotik hastalıkların bilinen en eski ispatının yaklaşık 6 bin 500 yıl öncesine dayandığını ve bu çeşit hastalıkların yaklaşık 5 bin yıl evvel yaygınlaştığını gösteriyor. Bulaşıcı hastalıkların tarihine dair bugüne kadar yapılmış en büyük çalışma olan araştırma, Nature isimli bilim mecmuasında yayımlandı.
Araştırmacılar, kimileri 37 bin yaşına kadar uzanan 1.300’den fazla tarih öncesi bireyin DNA’sını tahlil etti. Antik kemikler ve dişler, bakteri, virüs ve parazitlerin neden olduğu hastalıkların gelişimine dair eşsiz bir bakış açısı sağladı.
DÜNYADAKİ EN ESKİ VEBA İZİ
Sonuçlar, insanların evcil hayvanlarla yakın bir halde birlikte yaşamasının ve Pontus Bozkırı’ndan göç eden çobanların büyük ölçekli göçlerinin bu hastalıkların yayılmasında belirleyici bir rol oynadığını gösteriyor.
Profesör Eske Willerslev, “Çiftçiliğe ve hayvancılığa geçişin yeni bir hastalık çağının kapısını açtığından uzun vakittir şüpheleniyorduk. Artık DNA bize bunun en az 6 bin 500 yıl evvel gerçekleştiğini gösteriyor. Bu enfeksiyonlar yalnızca hastalığa neden olmakla kalmadı; tıpkı vakitte nüfus çöküşüne, göçe ve genetik adaptasyona da katkıda bulunmuş olabilir” dedi.
Bu araştırmada, araştırmacılar 214 patojen buldu. Dikkat cazip bir bulgu ise 5 bin 500 yıllık bir örnekte tespit edilen veba bakterisi Yersinia pestis’in dünyadaki en eski genetik izinin bulunması. Vebanın, Ortaçağ boyunca Avrupa nüfusunun dörtte biri ila yarısını öldürdüğü varsayım ediliyor.
GELECEKTEKİ AŞILAR İÇİN ÖNEMLİ
Bulgular, aşıların geliştirilmesi ve hastalıkların vakit içinde nasıl ortaya çıkıp mutasyona uğradığının anlaşılması açısından kıymetli olabilir.
Çalışmanın başyazarı Doçent Martin Sikora konu üzerine “Geçmişte neler yaşandığını anlamamız, yeni ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların birçoklarının hayvanlardan kaynaklanmasının öngörüldüğü geleceğe hazırlanmamıza yardımcı olabilir” tabirlerini kullandıve akabinde şöyle konuştu:
“Geçmişte başarılı olan mutasyonların tekrar ortaya çıkma mümkünlüğü yüksektir. Bu bilgi, gelecekteki aşılar için değerlidir, zira mevcut aşıların kâfi müdafaa sağlayıp sağlamadığını yahut mutasyonlar nedeniyle yeni aşıların geliştirilmesi gerekip gerekmediğini test etmemize imkan sağlar.”
Çeviren: Kaan Soyuer
Kaynak: sciencedaily
