Başkan Donald Trump liderliğindeki ABD idaresi, federal hükümetin yine yapılandırılması ve bürokrasinin azaltılması istikametindeki maksatları doğrultusunda dış siyasette radikal değişiklikler yapmaya devam ediyor. Bu kapsamda, hem kurumsal seviyede küçülmeye gidiliyor hem de kimi kritik kurumlar kapatılarak fonksiyonları tekrar tanımlanıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, yaptığı son açıklamada Dışişleri Bakanlığının “çok hantal” bir yapıya sahip olduğunu belirterek kurumda en az yüzde 15’lik bir küçülmeye gidilmesi gerektiğini tabir etti. Rubio’ya nazaran, ABD’nin diplomatik misyonlarını daha tesirli ve süratli çalışır hale getirmek için merkezi yapının sadeleştirilmesi kural.
Bu kapsamda en dikkat cazip adımlardan biri ise, ABD’nin dünya genelinde kalkınma ve insani yardım faaliyetlerini yürüten en önemli kurumu olan ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID)’in kapatılması oldu. USAID’in yürüttüğü tüm insani yardım, kalkınma, kriz müdahalesi ve dış takviye projeleri, artık doğrudan Dışişleri Bakanlığı bünyesinde değerlendirilecek.
Trump idaresi, bu değişiklikle birlikte dış yardım siyasetlerinin daha sıkı kontrol altına alınacağını, önceliklerin “önce Amerika” anlayışı çerçevesinde yine şekilleneceğini savunuyor. Lakin eleştirmenler, bu adımın ABD’nin global yumuşak gücünü zayıflatabileceği ve dış yardımların siyasi pazarlık aracı haline gelebileceği ikazında bulunuyor.
Uzmanlara nazaran, USAID’in kaldırılması yalnızca bürokratik bir ıslahat değil; tıpkı vakitte ABD dış siyasetinin uzun müddettir benimsediği milletlerarası kalkınma ve demokrasi yayma stratejisinden kademeli bir kopuş manasına da geliyor. Yeni yapıda, dış yardımın daha çok jeopolitik önceliklere nazaran şekillendirilmesi ve güvenlik odaklı hale getirilmesi bekleniyor.
Bu gelişmeler, ABD’nin klâsik dış siyaset yaklaşımında esaslı bir paradigma değişikliğinin işareti olarak yorumlanıyor.
