Virüslerin yol açtığı grip ve soğuk algınlığı dahil hastalıklar yıl boyunca görülebilir, lakin en çok soğuk aylarda ortaya çıkıyor.
Bunun sadece bir soğuk algınlığı olup olmadığını nasıl anlayabiliriz ve bizi en çok rahatsız edecek bu hastalıklardan nasıl korunabiliriz?
BBC’nin Morning Live programında sistemli olarak ekranlara çıkan tıp hekimi Oscar Duke bu bahisle ilgili en kıymetli tavsiyelerini paylaşıyor.
Soğuk hava soğuk algınlığına neden olur mu?
Soğuk havanın bağışıklık sistemimizi ne ölçüde etkilediğine dair araştırmalar şimdi net değil.
Hepimiz hava soğuduğunda çoklukla kendimizi sıcak, rahat, kapalı alanlara atıyoruz. Ve bu ortam, virüsler için harika bir alan yaratıyor.
Bazı ülkelerde, örneğin İngiltere’de, bu devir birebir vakitte çocukların yaz tatilinden sonra okula geri döndükleri vakte denk geliyor.
Okul ve kreşler, virüslerin çokça dolaştığı birer petri kabı üzere görülebilir. Çocuklar da bu mikropları konuta getirebilir.
Aynı şey üniversite yurtlarındaki yeni öğrenciler için de geçerli.
Bir ortaya gelmek mikropların yayılmasına neden olabildiği üzere ağır içki tüketimi ve cümbüş de bağışıklık sistemini daha da zayıflatabilir.
Farkını nasıl anlayacağız?
Soğuk algınlığı, grip ve Covid üzere daha önemli virüslerin birçok belirtisi birbirine benzeri.
Ama kimi ipuçları size hatalıyı ayırt etmede yardımcı olabilir.
Soğuk algınlığı çoklukla yavaş yavaş başlar. Burnu ve boğazın art kısmını tesirler, kimilerinde ağzın art tarafında gıdıklanma olur.
Bir başka erken ihtar işareti kulakta basınç hissi olabilir. Virüs daha da ilerlerse akciğerlere ulaşabilir ve inatçı bir öksürüğe yol açabilir.
Çoğunlukla bu belirtiler günlük hayatımıza devam etmemizi engellemez.
Aynı şey grip için söylenemez. Grip ekseriyetle beden ağrıları, ateş ve kas zayıflığını da beraberinde getirebilir.
Grip sizi illa yatağa düşürmek zorunda değil lakin birden fazla vakit o denli hissettirebilir.
Pandemiden bu yana Covid işi daha da karmaşık hale getirdi, zira grip ile çok benzeri belirtilere sahip.
Ama Covid’i başkalarından ayırabilecek birtakım kendine has işaretleri var:
- Koku ya da tat kaybı,
- Yeni varyantlar Stratus ve Nimbus bu kış yayılırken görülen “jilet üzere keskin” boğaz ağrısı,
- İshal.
Fakat şayet kronik bir rahatsızlığınız varsa, nefes darlığı çekiyorsanız ya da belirtiler üç haftadan uzun sürüyorsa hiç vakit kaybetmeden doktora başvurmalısınız.
Stratus ve Nimbus hakkında neler biliniyor?
Uzmanlara nazaran, kimileri tarafından Stratus olarak isimlendirilen XFG ve Nimbus olarak bilinen NB.1.8.1 şu anda yaygın olarak görülen Covid varyantları.
Bunlar evvelki Covid-19 varyantlarına kıyasla daha büyük bir tehdit oluşturmuyor.
Ancak virüsün son vakitlerde geçirdiği genetik değişiklikler enfeksiyon mümkünlüğünü artırabilir.
Türk Tabipleri Birliği Merkez Kurulu Lideri Prof. Alpay Azap, test yaptırılan hastaların neredeyse yüzde 80’inde Covid virüsüne rastlandığını belirtiyor.
Son olaylarda ses kısıklığı yahut keskin boğaz ağrısı üzere belirtiler bildiriliyor.
Belirtileriniz varsa ve konuttan çıkmanız gerekiyorsa, yüz maskesi takmanız öneriliyor.
İngiltere’nin Ulusal Sıhhat Hizmetleri NHS, boğaz ağrısı için bol sıvı tüketmenin ve bir çay kaşığı balın yararlı olabileceğini söylüyor.
Kraliyet Aile Doktorları Koleji’ne nazaran, İngiltere genelinde Covid oranları bilhassa çok küçük yaştakiler ve yaşlılar ortasında artış gösteriyor.
Neler âlâ gelir?
Doktora gitmek dışında C ve D vitamini destekleri şahısların yapabilecekleri ortasında yer alıyor. Bunun dışında şayet nefes almada sorun yaşayacak kadar burnunuz tıkalıysa, burun açıcı spreyler de iş görebilir lakin burada birkaç gün kullanmak gerekiyor. Fazla kullanıldığında olumsuz yan tesirleri olabilir. Bunun dışında mevsime uygun sebzelerden hazırlanmış çorbalar da bireylere uygun gelebilir fakat kişinin kendine teşhis koymadan kesinlikle bir uzman doktora görünmesi gerekiyor.
Peki ya aşılar?
Dünya Sıhhat Örgütü’ne (WHO) nazaran grip virüsünün neden olduğu enfeksiyonları ve ağır sonuçları önlemenin en tesirli yolu aşı.
Grip virüsü daima değişir ve evrim geçirir; bu yüzden her yıl yeni cinslere karşı aşı güncellenir.
Dr. Oscar, aşı teklif edilirse yıllık grip aşısını yaptırmanın çok değerli olduğunu söylüyor.
Uygunluk, ülkeler ortasında değişiklik gösteriyor; hedef ise en çok risk altındaki kümelere öncelik vermek.
Avrupa Hastalık Tedbire ve Denetim Merkezi’ne nazaran gripten komplikasyon riski yüksek olan şahıslar için aşı bilhassa değerlidir.
Bu kümeler şunlardır:
- Belirli kronik hastalıkları olanlar,
- Hamileler,
- Altı ay ile beş yaş ortasındaki çocuklar,
- Yaşlılar,
- Sağlık çalışanları.
