19 Ekim sabahı, Paris‘te sıradan bir gün üzere başladı fakat öğlen saatleri geçildiğinde dünya gözünü Fransa‘nın başşehrine dikmişti.
Dünyanın en çok ziyaret edilen müzesi Louvre‘a güpegündüz giren bir küme hırsız, tarihi değere sahip, kıymet biçilmez kraliyet mücevherlerini çaldı.
Dünyanın en değerli hazinelerinden kimilerinin güvenlikteki boşluklardan yararlanılıp çalındığı birinci olay bu değildi.
BBC Türkçe, Meksika‘nın başşehrinde bir sinemadan fırlamış üzere görünen soygundan, Almanya‘daki bir kraliyet sarayına yapılan titizlikle planlanmış baskına kadar, tarihin en cüretkar soygunlarından kimilerini derledi.
MEKSİKA’DAKİ ‘YÜZYILIN SOYGUNU’
1985 Noel arifesinde, Meksikalıların birçok sevdikleriyle vakit geçirirken, iki adam ülkenin başkentindeki Ulusal Antropoloji Müzesi‘ne girmek için havalandırma boşluğundan sürünerek geçiyordu.
Maya ve Zapotek kültürüne ilişkin 100’den fazla kıymet biçilmez Kolomb öncesi yapıtı çaldılar; bunlar ortasında Maya Hükümdarı Pakal‘ın Yeşim mevt maskesi de vardı.
Soygun yetkilileri şaşkına çevirdi.
Başlangıçta hırsızlığın ardında profesyonel bir sanat kaçakçılığı şebekesinin olduğuna inandılar.
Yetkililer, 48 saat içinde ülke çapında güvenliği sıkılaştırdı ve global piyasalardaki olası satışları izlemeye aldı.
Ulusal Antropoloji Enstitüsü‘nden Felipe Solis, “Çaldıkları şey tarihimizin pazarlık konusu olmayan, değer biçilmez antropolojik kıymete sahip bir parçası” demişti.
O sırada soygunun ardındaki isimlerin 21 yaşındaki üniversite öğrencileri Carlos Perches ve Ramon Sardina olduğunu bilmiyorlardı.
Soyguna hazırlanmak için altı aydan fazla vakit harcamışlar ve güvenlik sistemlerini incelemek için 50’den fazla kez müzeyi ziyaret etmişlerdi.
Polis, çalınan yapıtların bir kısmını lakin dört yıl sonra, 1989 yılının Haziran ayında Perches’in eşyaları ortasında buldu.
Bir kısmını Acapulco‘daki bir uyuşturucu baronuna satmaya çalışmıştı.
Perches tutuklandı, lakin cürüm ortağı Sardina ortadan kayboldu ve o vakitten beri firari.
Eserlerin birden fazla müzeye geri döndü ve Haziran 1989’da periyodun Cumhurbaşkanı Carlos Salinas de Gortari‘nin katıldığı bir merasimle sergilendi.
BOSTON’IN KAYIP HAZİNELERİ
18 Mart 1990‘ın erken saatlerinde, Boston‘da polis kılığına girmiş iki adam, Isabella Stewart Gardner Müzesi‘nin zilini çaldı.
Bir ihbar üzerine geldiklerini söylediler ve durumdan şüphelenmeyen genç güvenlik görevlilerince içeri alındılar.
Müze dakikalar içinde bir cürüm mahalline dönüştü.
Güvenlik vazifelileri bodrumda bağlanmış ve ağızları kapatılmıştı.
Hırsızlar süratle hareket ederek yalnızca 81 dakikada 13 eseri yağmaladılar.
Peki neler çaldılar?
Edgar Degas, Édouard Manet dışında, Rembrandt‘ın bilinen tek deniz görünümü tablosu “Celile Denizi’ndeki Fırtına” gibi Avrupalı ustaların çalışmalarının da yer aldığı, yaklaşık 500 milyon değerinde sanat yapıtı.
Olay bugüne kadar tahlile kavuşturulamadı.
Bu soygunla ilgili soruşturma sürüyor ve müze sanat yapıtlarının kurtarılmasına yardımcı olacak bilgiler verenlere 10 milyon dolar ödül vadediyor.
Müzenin internet sitesinde yer alan bilgiye nazaran, bu ölçü özel bir kuruluşun bugüne dek sunduğu en büyük para mükafatı.
Boş çerçeveler hâlâ galerinin duvarlarında asılı duruyor. Onlar adeta bir gizemin sessiz şahitleri.
DRESDEN’DEKİ ELMAS HIRSIZLIĞI
25 Kasım 2019 günü şafak vakti Almanya‘da Dresden Kalesi yakınlarında yangın çıktı.
Acil durum ışıkları yapıp söner ve elektrikler kesilirken, gölgelerin içindeki birilerinin bir hedefi vardı.
Bir hırsız çetesi, birkaç dakika içinde tarihi Yeşil Kasa‘ya girdi. Kasa, 18. yüzyılda Saksonya‘nın yöneticisi Güçlü Augustus‘un hazine deposuydu. İçinde yüzlerce kıymet biçilmez mücevher ve elmas vardı.
Hırsızlar, dikkatleri dağıtmak emeliyle hazırladıkları bombayla yangını çıkarmışlardı.
Daha sonra demir makasıyla pencerenin parmaklıklarını söktüler.
Hedefleri: 18. ve 19. yüzyıllara ilişkin 21 adet kraliyet hazinesiydi.
Ganimetlerin ortasında; tören kılıcı, elmaslarla süslü apoletler, taçlar ve düğmeler bulunuyordu. Bunların hepsi toplamda 4 bin 300 bedelli taşla kaplıydı.
Berlin‘deki bir hata ailesinden oluşan çete, operasyonu 10 dakikadan kısa bir sürede gerçekleştirdi.
Kaçışları da girişleri kadar hesaplıydı. İzlerini yok etmek için odanın üzerine köpüklü yangın söndürücü sıktılar, akabinde bir Audi ile kaçıp aracı bir otoparka bıraktılar ve Berlin’e geri dönmeden evvel aracı ateşe verdiler.
2023 yılında beş kişi hatalı bulunarak dört ila altı yıl ortasında mahpus cezasına çarptırıldı.
Elmaslarla kaplı kılıç da dahil olmak üzere mücevherlerin bir kısmı hasarsız kurtarıldı.
Ancak, 12 milyon dolar pahasındaki Saksonya Beyaz Taşı ismi verilen az bir elmas da dahil olmak üzere birkaç kesim hâlâ kayıp. Yeşil Kasa, kurtarılan modülleri ve kabahatin işlendiği yeri görmek isteyen ziyaretçilere açık.
İRAN’IN YETERLİ KORUNAN HAZİNELERİ
İran Şahı’nın giydiği taç, İran’ın ulusal hazinelerinin tutulduğu Merkez Bankası binasında.
Tahran sokaklarının çok altında, çelik kapıların gerisinde ve silahlı muhafızların nezareti altında, Ulusal Mücevher Hazinesi yer alıyor.
Yüzyıllar boyunca Safevi, Afşar, Kaçar ve Pehlevi hanedanları tarafından oluşturulan koleksiyonda dünyanın en pahalı bedelli taşları ve kraliyet kıyafetleri yer alıyor.
Ancak Şah’ın rejimine karşı aylarca süren ve giderek şiddetlenen protestoların akabinde Ocak ayında ülkeyi terk ettiği 1979 İhtilali sırasındaki kaotik geçiş sürecinde kısa bir müddet mücevherlerin kaybolduğundan korkuldu.
Ancak daha sonra hazırlanan bir envanter, hazinenin tamamının kasada olduğu üzere kaldığını teyit etti.
Burada, kurşun geçirmez cam levhalarla korunan, devasa pembe bir elmas olan ve “Işık Denizi” manasına gelen Darya-ye Nur yer alıyor.
Yaklaşık 182 karat ağırlığındaki bu taş, dünyanın bilinen en büyük pembe kesim elmaslarından biri ve efsanesi Hindistan‘daki Babür saraylarından Pers hükümdarlarının taç giyme salonlarına kadar uzanıyor.
1926 yılında antik Sasani taçlarından esinlenerek hazırlanmış, binlerce elmas, inci ve zümrütle ışıldayan Pehlevi Tacı da var.
Ulusal Mücevher Hazinesi, İran Merkez Bankası binasında bulunuyor.
Yüzyıllar boyunca biriktirilen hazineler 1937 yılında devlet mülkiyetine geçirildi ve İran parasının kıymetinin korunmasına yardımcı oldu.
Birçok bedelli taşın eşsiz ve yeri doldurulamaz olması nedeniyle, birçok uzman İran’ın ulusal mücevher hazinesinin bedelinin iddia edilemeyecek kadar yüksek olduğunu söylüyor.
Kasaya halkın erişimi mümkün ama çok kısıtlı.
Ziyaretçilerin İran Merkez Bankası içindeki güvenliklerden geçmeleri ve koleksiyonu sadece rehberli tıpla gezmeleri gerekiyor. Telefon, çanta ve fotoğraf makinesi getirmek yasak.
MONA LİSA’YI ÇALMAK
4 Ocak 1914’te Leonardo Da Vinci‘nin Mona Lisa‘sının dönüşü sırasında tablonun etrafında toplanan yetkililer.
Geçtiğimiz hafta yaşanan hırsızlık Louvre Müzesi‘nin birinci büyük kaybı değil.
Günümüzde dünyanın en ünlü tablosu olarak kabul ediliyor, lakin Mona Lisa’nın yine ilgi odağı haline gelmesi için bir asırdan fazla bir müddet evvel bir soygun yapılması gerekti.
Vincenzo Peruggia, 21 Ağustos 1911 Pazartesi günü, o sırada kapalı olan Louvre Müzesi’ne girmeyi ve Da Vinci şaheserini alarak çıkmayı başardı.
Soygunu pek bir hazırlık gerektirmiyordu fakat sansasyon yarattı.
Hırsızlığın fark edilmesi üzerine polis soruşturma başlattı ve Louvre Müzesi bir hafta müddetle kapatıldı.
Ancak Mona Lisa iki yıldan fazla bir mühlet ortadan kayboldu.
O periyot tablonun asılı olduğu boş alanı görmek için kalabalıkların Louvre Müzesi’ne akın ettiği söyleniyor.
10 Aralık 1913‘te Peruggia, tabloyu Floransa‘da antika satıcısı olan Alfredo Geri‘ye teslim ettikten sonra yakalandığında tablo bulundu.
Soygun içeriden yapılmıştı. İtalyan göçmen emekçi Peruggia, şaheseri koruyan cam kapıyı takmıştı.
Louvre çalışanlarının beyaz kıyafetlerinden giyiyordu ve tablonun çerçevesine nasıl sabitlendiğini biliyordu.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve denetim edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.
