Mısır’ın Şarm el-Şeyh kentinde evvelki gün yapılan Ortadoğu’da Barış doruğuna ait siyaset bilimci Dr. Birol Başkan, Cumhuriyet’e değerlendirmelerde bulundu.
ZİRVEYE KATILMAYANLARA DİKKAT ÇEKTİ
Başkan birinci olarak, doruğun iştirakçilerini ele alarak, “İsrail ve Hamas ortasında barış görüşmesi yapıyorsunuz lakin görüşmede İsrail de yok, Hamas da yok. Hamas’ın en büyük silah destekçisi İran yok. Dünyanın öbür ucundan Endonezya var, Çin yok. Çin, Filistin problemine çok fazla müdahil bir ülke. 7 Ekim’den evvel 13-14 tane Filistinli kümesi bir ortaya getirip ortalarında mutabakat imzalatan bir ülke. Bu kümeler ortasında önemli bir kaldıraç olabilecek, para ve diplomatik yük manasında ABD’den sonra ikinci ülke. Rusya da yok. Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan en üst seviyede temsil edilmedi. Bunların sorgulanması gerekiyor” dedi.
‘BENZER SÜREÇLER 2008 VE ÖNCESİNDE DE YAŞANDI’
Filistin bölgesinde uzlaşmaz aksilikler olduğunu, ateşkesin bölgeye uzun vadeli barış getireceğine inanmadığını belirten Lider, “Niyet beyanında somut hiçbir şey yok. İsrail ne yapacak? Hamas ne yapacak? Tamam bir plan var lakin Hamas o plandan yalnızca iki unsura uyabileceğini söyledi. Silahsızlanmaktan bahsetmediler. İsrail’le savaş durumundan vazgeçmekten, sivilleşmekten, siyasi arenaya geri dönmekten kelam etmediler. Belirli bir müddet geçtikten sonra Hamas yeniden İsrail’e saldıracak. Ortadoğu’da Filistin-İsrail çatışmasının döngüsü bu. 2008’de benzeri şeyler yaşadık, daha evvel de yaşandı. İki taraf birbirini tam olarak yok etmeden bu döngü kırılamaz” dedi.
Başkan, bugünkü ateşkesin ise iki tarafın ‘nefes alma’ gayesi sonucu ortaya çıktığını kaydederek, “Filistin’deki durum, insani durum çok fecaat bir durumda. İki yıldan beri on binlerce insan öldü, Gazze yerle bir edildi. İsrail’in de kendine nazaran meseleleri var. İki yıldan beri sürdürdüğü bir savaş, çok para harcadı. Bu, İsrail halkı için de düzgün bir şey değil. Daima savaş alanındasınız, daima askere çağırılıyorsunuz. Milletlerarası baskı da başka bir bahis. Bunu ne kadar sürdürebilirlerdi? Bir mola vermeleri, bir soluklanmaları lazımdı” kelamlarını kullandı.
TRUMP’IN ERDOĞAN ÖVGÜLERİ
Başkan bunlara rağmen, doruğa katılan ülkelerin âlâ bir algı çalışması yürüttüğünü kaydederek, “Bu hem ABD Başkanı Donald Trump açısından hem de ona yatırım yapanlar açısından bu türlü. Trump, dış siyasette başarılı olmayı kendi tabanına yönelik bir artı olarak görüyor, ‘Bu, bitirdiğim sekizinci savaş’ dedi.
Katılan ülkelerin her biri için de tepe, kendi konutlarında kullanabilecekleri argümanlar yaratıp siyasi kredi oluşturuyor” değerlendirmesini yaptı. Türkiye’ye de farklı bir parantez açan Lider, “Trump, Erdoğan’ı çok övdü, ona çok büyük paslar verdi. Bunu neden yapıyor? Bu, kapalı kapılar arkasında tarafların bilebileceği bir şey. Fakat bunların hepsi iç siyasette Erdoğan ismine muvaffakiyet sayılacak” dedi.
