Norveç Nobel Komitesi, bu yılki mükafatın sahibini Türkiye saatiyle 12.00’de kamuoyuna duyuracak.
Ancak Trump’ın her iki tarafa yaptığı baskı mutabakatta değerli bir rol oynasa da, mutabakat büyük ihtimalle geç kaldığı için Nobel Komitesi tarafından dikkate alınmayacak.
Beş üyeli komite son toplantısını Pazartesi günü yapmış ve seçimlerinin nedenini açıklayan bildiriye son halini verdi. Komite kararını genelde, son toplantıdan birkaç gün evvel vermiş oluyor.
Tarihçi ve Barış Mükafatı uzmanı Asle Sveen AFP Haber Ajansına yaptığı açıklamada “Gazze mutabakatının muhakkak 2025 için bir ehemmiyeti olmayacak. Nobel Komitesi kararını verdi” derken, “Trump bu yılki mükafatı alamayacak. Bundan yüzde 100 eminim” dedi.
Trump Perşembe günü Nobel Barış Mükafatı konusundaki bir soruya “Ne yapacaklarını hakikaten bilmiyorum. Lakin şunu biliyorum, hiç kimse 9 aylık bir müddette sekiz savaşı çözmedi. Sekiz savaşı durdurdum. Bu daha evvel hiç yapılamadı” cevabını ve Gazze’deki savaşın “aralarındaki en büyüğü” olduğu vurguladı.
388 kişi ve kuruluşun aday gösterildiği bu yılki mükafatı kimin alacağı konusunda spekülasyonlar ağır. Açık bir favori olmadığı için Oslo’da çeşitli isimler ele alınıyor.
Sudan’daki savaş ve açlığa katlanmalarında insanlara yardımcı olmak için ömürlerini riske atan gönüllüler ağı Acil Durum Reaksiyon Odaları ismi geçen bir kuruluş. Kremlin aykırısı siyasetçi Aleksey Navalni’nin eşi Yulia Navalnaya’nın ve seçim müşahede kuruluşu Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi da şanslı görülenler ortasında.
Nobel Komitesi, mükafatı BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ya da UNHCR yahut BM Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu UNRWA’ya ödül vererek ABD’nin tenkitlerine yol açabilecek bir seçim de yapabilir.
NOBEL EDEBİYAT MÜKAFATI MACAR YAZARA
Laszlo Krasznahorkai’nin “Savaş ve Savaş”, “Şeytan Tangosu”, “Direnişin Melankolisi” üzere Türkçeye çevirilen kitapları bulunuyor
Bu yılın Nobel Edebiyat Mükafatı, Macar muharrir László Krasznahorkai’ye layık görüldü.
71 yaşındaki Krasznahorkai’nin “Savaş ve Savaş”, “Şeytan Tangosu”, “Direnişin Melankolisi” üzere Türkçeye çevirilen kitapları bulunuyor.
Yapılan duyuruda mükafatın Krasznahorkai’ye “apokaliptik terörün ortasında sanatın gücünü yine teyit eden, etkileyici ve vizyoner eserleri” nedeniyle verildiği söylendi.
Krasznahorkai, 2015 Man Booker Milletlerarası Mükafatı ve 2013’te dünyanın sonunu anlatan postmodern romanı Şeytan Tangosu ile En Düzgün Çeviri Roman Mükafatı dahil olmak üzere birçok edebiyat mükafatı kazandı.
Krasznahorkai, Imre Kertesz’in akabinde bu mükafatı kazanan ikinci Macar müellif oldu.
Geçen yıl Güney Koreli Han Kang mükafata layık görülmüş ve bu mükafatı alan birinci Asyalı bayan olma unvanını almıştı.
Nobel Edebiyat Mükafatına şu ana kadar layık görülen 121 kişinin yalnızca 18’i bayan ve Asya ve Ortadoğu lisanlarında yazanların sayısı da çok düşük. Afrika lisanlarına ise şimdi hiç ödül verilmedi.
Türk romancı Orhan Pamuk da 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü.
Susumu Kitagawa, Richard Robson ve Omar M. Yaghi
8 Ekim’de açıklanan Nobel Kimya Mükafatı ise, metal-organik çerçeveler üzerine çalışmaları için Susumu Kitagawa, Richard Robson ve Omar M. Yaghi’ye verilmişti.
Üç bilim beşerinin araştırmaları iklim değişikliğiyle uğraşta yardımcı olabilecek karbondioksit yakalamayı ya da plastik kirliliğini kimya yoluyla azaltmayı hedefliyor.
Japon bilim insanı Prof. Kitagawa Japonya’daki Kyoto Üniversitesi’nde, İngiliz bilim insanı Prof. Robson Avustralya’daki Melbourne Üniversitesi’nde, Filistinli bir ailenin çocuğu olarak Ürdün’de doğan Prof. Yaghi ise ABD’deki California Üniversitesi’nde misyon yapıyor.
Profesör Kitagawa, haberin kendisine bildirildiği basın toplantısına telefonla bağlanarak “Çok onur duydum ve çok memnunum, çok teşekkür ederim” dedi.
Üç kazanan, toplam 11 milyon İsveç kronu (yaklaşık 49 milyon TL) fiyatındaki mükafatı paylaşacak.
Üç bilim insanı, moleküllerin biraraya getirilerek nasıl yapılar oluşturabileceğini çalışıyor. Nobel komitesi bu araştırmayı “moleküler mimari” olarak tanımladı.
Araştırmalarında, moleküller ortasında geniş boşluklar bırakarak, gazların ve başka kimyasalların bu boşluklardan akmasına imkân tanıyacak yapılar inşa etmenin yolunu buldular. Bu yapılara “metal-organik çerçeveler” deniyor.
FİZİK MÜKAFATI KUANTUM KEŞFİNE LAYIK GÖRÜLDÜ
2025 Nobel Fizik Mükafatı, elektrik devrelerinde makroskopik kuantum tünelleme ve güç kuantizasyonunu ortaya koyan çalışmalarından ötürü İngiliz John Clarke, Fransız Michel Devoret ve ABD’li John Martinis’e verildi.
John Clarke, Michel Devoret ve John Martinis John Clarke, Michel Devoret ve John Martinis
Geçen yıl Nobel Fizik Mükafatı, yapay hudut ağları üzerine çalışmalarıyla makine tahsiline öncülük eden ABD’li John Hopfield ile “yapay zekânın babası” olarak bilinen İngiliz asıllı Kanadalı Geoffrey Hinton’a verilmişti.
NOBEL TIP MÜKAFATI BAĞIŞIKLIK ARAŞTIRMALARINA GİTTİ
Tıp alanındaki ödül 6 Ekim Pazartesi günü Amerikalı araştırmacılar Mary E. Brunkow ve Fred Ramsdell ile Japon bilim insanı Shimon Sakaguchi’ye verildi.
Üç bilim insanı, bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmasını önleyen “periferik bağışıklık toleransı” sistemini keşfederek yeni bir araştırma alanının temelini attı.
Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi
Nobel komitesi, bu buluşun kanser ve otoimmün hastalıklar için yeni tedavilerin geliştirilmesine kapı araladığını vurguladı.
Ödülün açıklandığı mühlet zarfında elektriğin olmadığı bir tabiat yürüyüşünde olan Dr. Fred Ramsdell haberi tam 20 saat geç aldı.
Nobel Tıp Mükafatı geçen yıl, “mikroRNA’nın keşfi” nedeniyle ABD’li Victor Ambros ve Gary Ruvkun’a layık görülmüştü.
