ABD Başkanı Donald Trump’ın önceki gün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı görüşmede Gazze için 20 unsurluk bir plan ortaya çıktı. Gazze’nin teknokratlardan oluşan Filistinlilerce yönetilmesini ve bu idaresi Trump başkanlığındaki bir heyetin denetlemesini öngören plana Hamas şimdi karşılık vermedi. Türkiye planı desteklerken, muhalefetten farklı sesler yükseldi. İsrail Dış Siyaset Uzmanı Dr. Remzi Çetin ise Cumhuriyet’e, “Netanyahu istediğini aldı” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, evvelki gün Beyaz Saray’daki buluşmalarında, 20 unsurluk Gazze planında uzlaştı. Plana nazaran Gazze ‘terörden arındırılacak’ ve tekrar inşa edilecek. Bu teklif kabul edilirse esirler karşılıklı olarak özgür bırakılacak. İsrail Gazze’yi işgal ya da ilhak etmeyecek, Gazze, teknokrat bir Filistin heyetince yönetilecek. Heyeti Trump başkanlığında, eski İngiltere Başbakanı Tony Blair’in üyesi olduğu bir ‘Barış Kurulu’ denetleyecek. Hamas, Gazze idaresinde yer alamayacak.
Filistin devleti konusunda ise, “(Batı Şeria’daki) Filistin İdaresi ıslahat programını tamamladığında, Filistinlilerin uzun vakittir talep ettiği kendi yazgısını tayin hakkı ve devlet kurma istikametinde inandırıcı bir yol haritası oluşabilir” unsuru yer aldı. Trump, Hamas’a planı kabul etmesi için ‘3-4 gün süre’ verdi, aksi takdirde ‘çok üzücü şeyler yaşanacağını’ söyledi. Hamas yetkilileri ise savaşı bitirecek her türlü öneriyi inceleyeceklerini kaydetti.
TÜRKİYE’DEN DESTEK
Planın ortaya çıkmasının akabinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, toplumsal medya hesabından, “Gazze’de akan kanın durması ve ateşkesin sağlanması için ABD Lideri Sayın Trump’ın gösterdiği çabayı ve liderliği takdir ediyorum. Tarafların kabul edeceği adil ve kalıcı bir barışın tesis edilmesi için Türkiye olarak biz de sürece katkı vermeye devam edeceğiz” mesajını paylaştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Pakistan, Katar ve Mısır dışişleri bakanları ile ortak bir bildiri yayımlayarak ‘Gazze’de savaşın sona erdirilmesi ve barışın tesisi istikametindeki girişimi’ memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.
‘İSRAİL İSTEDİĞİNİ ALDI’
İsrail Dış Siyaset Uzmanı Dr. Remzi Çetin, Hamas’ın bu plana ikna edilmesi konusunda, “Ankara’nın rol üstlenebileceğine inanıyorum. Hamas’ın aniden tüm köprüleri atacağına ihtimal vermiyorum. Doğal aşırıcı kanatlarının İsrail suikastleriyle bertaraf edilmesinin de bunda tesiri var” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan Çetin’e nazaran planla Netanyahu’nun istediği oldu. Trump’ın Gazze’yi ticari bir sorun olarak gördüğüne vurgu yapan Çetin, “Trump’ın hayallerinde Gazze’yi Dubai’ye çevirme, Körfez’in emirlikleri üzere gayrimenkule boğma gayesi var” dedi. Gazze’nin yerle bir olduğunu anımsatan Çetin, iki devletli tahlil planlarına ait ise, “Eğer Gazze’de sükûnet sağlanacaksa, Hamas sonrası yumuşak geçiş olacaksa Filistin Devleti ABD tarafından kesinlikle tanınacaktır, o denli bekliyoruz. Güvenlik Konseyi’nde Filistin’i daima reddeden bir ABD’yi görmeyeceğiz demektir. Trump idaresi ve sonraki idarelerin samimiyetini bu türlü görebiliriz.
Onun dışında, ‘Gazze’de çatışma sonrası şöyle olacak, beşerler geri gelecek’ vs. bunlar değerli değil. Filistin’in devletleşmesi konusunda ne yapacaksınız, bu önemli” dedi. İki devletli tahlille ilgili son devirde kıymetli çalışmalar yapan ve Filistin’i BM’de tanıyan Fransa’dan da plana olumlu reaksiyon geldi.
‘KÖTÜ BARIŞ, SAVAŞTAN İYİDİR’
Muhalefetten ise plana yönelik farklı sesler yükseldi. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, sosyal medya hesabından, “Tüm tasalarımızı koruma ederek Gazze’de ateşkesin sağlanmasından, günahsız Filistinlilerin İsrail kırımından kurtulma ümidinden memnuniyet duyuyoruz” kelamlarını paylaştı.
Özel, “Açıklanan planda bizim en başından beri hassasiyet gösterdiğimiz kimi konuların yer aldığını görüyoruz. Gazze’nin İsrail tarafından ilhak edilmeyecek ve İsrail ordusunun geri çekilecek olmasını destekliyoruz. İnsani yardıma müsaade verilecek olmasını, Filistinlilerin tehcire zorlanmayacak olmasını ve göçmek zorunda bırakılan Filistinlilere geri dönme imkanı sağlanmasını destekliyoruz. Rehinelerin özgür bırakılmasını olumlu buluyoruz” sözlerini kullandı.
Filistin’in geleceğine Filistinlilerin karar vermesi gerektiğinin altını çizen Özel, “İki devletli tahlil talebine pürüz olmaması gerekir. Son tahlilin lakin iki devletli bir yapıyla gerçekleşeceğini tekrar ediyor, bu mevzudaki Birleşmiş Milletler kararını hatırlatıyoruz. ABD-İngiltere’nin, Filistinlilere sormadan hazırladığı, BM’nin misyonunu insani yardımların ulaştırılmasına indirgeyen, Gazze’nin başına Irak işgalini desteklemiş Tony Blair’i getirmeyi hedefleyen bu plana ait yaklaşımımızı Aliya İzzetbegoviç’in şu kelamlarıyla özetleyebilirim: ‘Bu adil bir barış değil lakin makûs bir barış, süren bir savaştan daha iyidir’” değerlendirmesini yaptı.
‘TRUMP İÇİN GANİMET’
İYİ Parti Memleketler arası Münasebetler Lideri Ahmet Kamil Erozan, Erdoğan’ın bu planı olumlu bulmasını eleştirerek, “Gazze konusunda Erdoğan, Trump’ın suyuna gidiyor. Öbür türlü olması da zati beklenemezdi. Malumdur son periyotta ülkemiz dış siyasetindeki gelişmeleri kısaca ‘teslimiyet’ sözüyle ifade ediyordum. Artık yeni bir kademeye geçildi. Artık ’meşru bir teslimiyetimiz’ var” dedi. Gelecek Partisi Genel Lideri Ahmet Davutoğlu, planı ‘sömürgeci’ olarak nitelerken, “Plan, iki yıldır sürdürdüğü soykırım ve savaş hatalarına karşın Gazze üzere küçük bir şeridi dahi tam manasıyla denetim edemeyen İsrail için bir hezimet, getirdiği kelamda barış planı ile ekonomik kalkınma manzarası altında reklam sinemalarını çektiği sömürge planını Gazze’de hayata geçirecek şuranın başkanlığına kendisini atayan Trump için bir ganimet niteliğindedir” açıklamasını yaptı.
Saadet Partisi Genel Lideri Mahmut Arıkan da, “ABD Başkanı Trump’ın açıklamış olduğu 21 unsurluk Gazze planı, katil Netanyahu’nun ve terörist İsrail’in Gazze’de kaybettiğinin tüm dünyaya ilan edilmesidir. Bu evrede Türkiye’ye büyük bir rol düşmektedir. Türkiye, Gazze’nin tuzağa çekilmesine asla müsaade vermemelidir. Şu âlâ bilinmelidir ki bizler Gazze’nin, yeterli niyetli olduğuna dair dayatmalar içeren mutabakatların ortasına gizlenmiş işgalci planların esareti altına girmesine asla müsaade vermeyeceğiz” kelamlarını kullandı.
