Netanyahu Kudüs’te düzenlenen bir toplantıda yaptığı konuşmada, 1998 yılında Türkiye Başbakanı Mesut Yılmaz’dan Siloam Yazıtı’nı istediğini açıkladı.
Netanyahu, Yılmaz’ın tarihi yapıtı, devrin İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı olan Recep Tayyip Erdoğan’ın seçmen tabanından çekindiği için vermediğini tez etti.
Mesut Yılmaz’a Osmanlı periyodundan kalma eserler ile Siloam Yazıtı’nı takas etmeyi teklif ettiğini fakat Yılmaz’ın olumsuz karşılık verdiğini belirten Netanyahu, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Neden kabul etmediğini sordum. Bana o dönem İstanbul Belediye Başkanı olan kişinin, adını biliyorsunuz, liderlik ettiği giderek büyüyen İslamcı bir seçmen kitlesi olduğunu söyledi. Kudüs’ün 2700 yıl evvel bir Yahudi kenti olduğunu ortaya koyan bir yazıtın İsrail’e verilmesinin Türk halkının bu kesiti tarafından öfkeyle karşılanacağını belirtti.”
Netanyahu daha sonra “Burası bizim kentimiz sayın Erdoğan. Sizin değil, bizim kentimiz. Her vakit bizim kentimiz olacak. Bir daha bölünmeyecek” dedi.
Erdoğan ise 17 Eylül’de yaptığı konuşmada Netanyahu’ya şu sözlerle karşılık verdi:
“Kudüs-ü Şerif’i namahrem ellerin kirletmesine müsaade vermeyiz. Biz Müslümanlar olarak, Doğu Kudüs üzerindeki haklarımızdan tek bir geri adım dahi atmayacağız.”
Natanyahu’nun Kudüs’teki konuşmasını dinleyenler arasında ABD Dışişleri Bakanı Mario Rubio da vardı.
Mesut Yılmaz, 30 Ekim 2020’de hayatını kaybetmişti.
Türkiye’de resmi makamlardan Netanyahu’nun argümanıyla ilgili rastgele bir açıklama yapılmadı.
Son olarak 2022’de The Times of Israel gazetesi Türkiye’nin Siloam Yazıtı’nı İsrail’e iade edeceğini öne sürmüş, bu iddia Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından yalanlanmıştı.
YAZIT İSRAİL İÇİN NEDEN KIYMETLİ?
Siloam Yazıtı, 2700 yıllık bir taş kitabe ve arkeoloji dünyasında hayli özel bir yere sahip.
Yazıt, Yahuda Hükümdarı Hezekiya periyoduna ilişkin ve Fenike alfabesi kaynaklı Paleo-İbranice lisanında yazılmış.
1880’de, o devir Osmanlı İmparatorluğu’nun denetimindeki Kudüs’te Siloam Tüneli’nde bulunan altı satırlık yazıt, tünelin iki uçtan kazılmasını ve ortada birleşmesini anlatılıyor.
Yazıt, çalışanların kazma sesleriyle birbirlerine yaklaşmalarını tasvir ediyor.
İsrail, tarihi yapıtı, “modern Yahudi devletinin tarihi meşruiyetinin kanıtı” olarak görüyor.
Siloam Yazıtı, İsrail tarafından Kudüs’teki Yahudi varlığının antik kökenlerine dair somut bir evrak olarak sunuluyor.
Yazıt çıkarılırken kırılmış ve 1882’de İstanbul’daki Müze-i Hümayun’a (İmparatorluk Müzesi) gönderilmişti.
Osmanlı İmparatorluğu’nun çağdaş manadaki birinci müzesi olan Müze-i Hümayun, vakitle yazıtın sergileneceği İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin de temelini oluşturmuştu.
‘YAZITIN SERGİLENDİĞİ EK BİNA ÜÇ YILDIR KAPALI’
Cumhuriyet gazetesi muharriri Barış Terkoğlu’na nazaran Siloam Yazıtı, İsrail tarafından daha evvel ortalarında 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve eski Tel Aviv Büyükelçisi Namık Tan’ın da yer aldığı isimlerden de istendi.
Terkoğlu 18 Eylül’deki köşe yazısında ayrıyeten, aradığı cumhurbaşkanlığı kaynaklarının kendisine yapıtın, Kültür Bakanlığı’nın yanı sıra, Ulusal İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından da memleketler arası düzeyde korunduğu bilgisini verdiğini yazdı.
Türkiye’den bu bahiste da rastgele bir resmi açıklama yapılmadı.
İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde, Şiloah ya da Silvan Yazıtı olarak da bilinen Siloam Yazıtı’nın olduğu kısma hala girilemiyor.
Cumhuriyet gazetesine konuşan müze idaresi, yazıtın sergilendiği ek binada üç yıldır onarım yapıldığını, bu nedenle kısmın kapalı olduğunu söyledi.
Terkoğlu, Kültür Bakanlığı’nın kendisine, yazıtın, onarım nedeniyle kaldırıldığı depoda, sağlıklı bir formda korunduğunu söylediğini açıkladı.
GEÇMİŞTEN BUGÜNE KUDÜS
Kudüs, 1516 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından fethedildi ve 401 yıl Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetinde kaldı.
Şehir, Birinci Dünya Savaşı sırasında 1917’de İngiltere’nin denetimine geçti.
İngiliz manda idaresi periyodu ve 1947’de İsrail’in kurulması sonrası, 1948 Arap-İsrail Savaşı’nda Kudüs bölündü.
Batı Kudüs’ü İsrail, Doğu Kudüs’ü Ürdün ele geçirdi.
İsrail, 1967’deki Altı Gün Savaşı’nda Doğu Kudüs’ü de evvel işgal, sonra ilhak etti.
1980’de de kentin tamamını başşehri ilan ettiğini duyurdu.
Uluslararası toplum bu kararların hiçbirini tanımadı.
Türkiye de her vakit İsrail’in bu kararlarına en sert reaksiyon gösteren ülkeler ortasında yer aldı.
