Güneş’in atmosferinde meydana gelen devasa patlamalar, bilim insanlarının iddia ettiğinden çok daha yüksek sıcaklıklara ulaşıyor. İskoçya’daki St. Andrews Üniversitesi’nden Alexander Russell liderliğindeki araştırma takımı, Güneş patlamalarının atmosferdeki iyonları evvelce hesaplanandan altı kat daha yüksek sıcaklıklara çıkarabildiğini ortaya koydu.
SICAKLIK 60 MİLYON DERECE ULAŞIYOR
Donanımhaber’de yer aldığı üzere Güneş patlamaları, atmosferde gerçekleşen dev güç patlamalarıyla güçlü radyasyon dalgaları saçar. Bu patlamalar, uyduların işleyişini aksatabilir, radyo irtibatını bozabilir ve uzaydaki astronotlar için önemli riskler oluşturabilir.
Yeni çalışmaya nazaran patlamalardan etkilenen iyonlar 60 milyon dereceye kadar ısınabiliyor. Evvelki kestirimler ise ekseriyetle bu sıcaklığı 10-40 milyon derece aralığında öngörüyordu. Russell, bu durumu “evrensel bir yasa üzere görünüyor” kelamlarıyla tanımladı. Bu tesirin daha evvel Dünya yakınındaki uzayda, Güneş rüzgarında ve simülasyonlarda gözlemlendiğini belirtti lakin bugüne kadar bu müşahedelerin Güneş patlamalarıyla direkt ilişkilendirilmediğini vurguladı.
1970’lerden bu yana astronomlar, Güneş patlamalarından yayılan ışığın garip bir özelliğini anlamaya çalışıyordu. Güçlü teleskoplarla renklerine ayrıldığında farklı elementlerin spektral çizgileri beklenenden daha geniş ve bulanık görünüyordu.
Uzun yıllar boyunca bu genişlemenin nedeni Güneş plazmasındaki türbülans gösterildi. Kaynayan suyun kaotik hareketlerine benzeri formda yüklü parçacıkların süratli ve rastgele hareketleriyle ışığın frekansının değiştiği düşünülüyordu. Bunun bilakis yeni çalışma, müşahedelerle teorinin tam olarak uyuşmadığını ortaya koyuyor. Birtakım durumlarda genişleme, türbülans oluşmadan evvel görülüyor. Birçok vakit çizgilerin simetrik yapısı türbülans akışına uymuyordu.
Russell ve grubu, bu duruma daha kolay bir açıklama getiriyor. Güneş patlamalarından etkilenen iyonlar, varsayım edilenden çok daha yüksek sıcaklıklara ulaşabiliyor. Araştırmacılar, manyetik alan çizgilerinin kopup yine düzenlenmesiyle gerçekleşen patlamaları simüle ederek, elektronların 10–15 milyon dereceye ulaşırken iyonların 60 milyon dereceye kadar ısındığını gösterdi. Elektronlar ve iyonlar ısılarını paylaşmak için birkaç dakikaya muhtaçlık duyduğundan bu sıcaklık farkı patlamaların davranışını şekillendirecek kadar uzun mühlet korunuyor.
Bu çok sıcaklıklarda iyonlar o kadar süratli hareket ediyor ki, spektral çizgileri doğal olarak genişliyor ve böylelikle yarım yüzyıldır çözülemeyen bir astrofizik gizemi açıklığa kavuşuyor.
Araştırmanın pratik tesirleri de büyük. Bilim insanları, iyonlarda depolanan gücün küçümsendiğini belirtiyor. Bu durumda, uzay hava durumu kestirimlerinin yine gözden geçirilmesi gerekebilir. Daha yanlışsız modeller uydu operatörleri, havayolu şirketleri ve uzay ajanslarına tehlikeli Güneş olaylarına karşı ekstra hazırlık mühleti sağlayabilir.
