ABD’nin Ankara Büyükelçisi Thomas Barrack’ın Fener Rum Patriği Bartholomeos ile yaptığı görüşme, diplomatik nezaket hudutlarının ötesine taşan bir unvan tartışmasını beraberinde getirdi.
Barrack’ın resmi açıklamalarında kullandığı ‘ekümenik’ ifadesi, Türkiye’nin uzun müddettir reddettiği bir tarif. Ziyaretin içeriği ve zamanlaması ise siyasi ve diplomatik açıdan epeyce dikkat alımlı.
ABD’Lİ BÜYÜKELÇİDEN REAKSİYON ÇEKEN MESAJ
Tepkilerin odak noktasında, Barrack’ın görüşmenin akabinde toplumsal medyada yaptığı paylaşım yer alıyor. Barrack, iletisinde Bartholomeos’tan, ‘Ekümenik Patrik’ olarak bahsetti. ABD’li Büyükelçi, toplumsal medya platformu X’te paylaştığı iletisinde şu sözlere yer verdi:
Honored to meet today with Ecumenical Patriarch Bartholomew I @ecupatriarch. We discussed his upcoming trip to the United States to meet with @POTUS, as well as his commitment to supporting broad ecumenical dialogue across Türkiye, Syria and the region — such a great and wise… pic.twitter.com/bc2H6jMlQ2
— Ambassador Tom Barrack (@USAMBTurkiye) August 11, 2025
Bugün Ekümenik Patrik I. Bartholomeos (@ecupatriarch) ile bir ortaya gelmekten onur duydum. Lider Donald Trump ile görüşmek üzere yapacağı ABD ziyareti ile Türkiye, Suriye ve bölge genelinde geniş bir ekümenik diyaloğu destekleme taahhüdünü ele aldık — sahiden büyük ve bilge bir başkan.
Türkiye bu unvanı, ne Anayasa ne de Lozan Antlaşması’nda bir karşılığı bulunmadığı gerekçesiyle resmen tanımıyor ve bu çeşitten fiiller, ‘meşru olmayan bir unvanın, yabancı bir ülke tarafından diplomatik yolla dayatılmasının bir örneği’ olarak bedellendiriliyor.
GÖRÜŞMEDE HANGİ HUSUSLAR ELE ALINDI?
Aynı vakitte Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi olarak vazife yapan Barrack’a, Fener’deki görüşmede İstanbul’daki ABD Başkonsolosluğu yetkilileri ve küçük oğlu Jaden eşlik etti. Bartholomeos ile Barrack ortasında gerçekleşen görüşmede şu başlıkların ele alındığı bildirildi:
- Suriye’deki Hristiyanların durumu
- Heybeliada Ruhban Okulu’nun yine açılması meselesi
- Fener Rum Patrikhanesi’nin yanı sıra Türkiye’deki Rum diasporasının konumu
Taraflar, görüşmenin ‘sıcak’ ve ‘samimi’ bir atmosferde geçtiğini teyit etti. Kendisi de Lübnan kökenli Maruni Hristiyan (Katolik) kökenli bir aileden gelen Barrack, bildirisini, “Tanrı’ya giden farklı yolların hepsi birebir gayeye çıkar” sözleriyle tamamladı. Bu kelamlar, ‘Hristiyan dünyasını konsolide etmeye yönelik bir çaba’ ve ‘mezhepler ortası dayanışma çağrısı’ olarak tanımlandı.
BARTHOLOMEOS’UN YAKLAŞAN ABD ZİYARETİ
Barrack’ın, Trump ile yakın bağlantıları ve Patrik I. Bartholomeos‘un gelecek ay Trump ile görüşecek olması bu ziyareti epeyce manalı kılıyor.
Fener Rum Patriği Bartholomeos, Eylül ayında ABD’ye yapacağı ziyarette New York ve Washington’da bir dizi üst seviye programa katılacak. Ziyaret kapsamında, Lider Donald Trump ile yapılması planlanan görüşmenin yanı sıra çeşitli temaslar da yer alacak.
Dünya genelindeki Ortodoks Hristiyanların ruhani lideri olan Bartholomeos’a, ziyaret boyunca ABD Başpiskoposu Elpidophoros eşlik edecek. Program, Patriğin ‘dinler ortası diyalog’ programlarına katkılarını onurlandıran bir dizi aktifliği kapsayacak.
Patrik, ayrıyeten 19 Eylül’de Dış İlgiler Konseyi’nde (Council on Foreign Relations) konuşma yapacak. Ziyaretin sonunda ise Başpiskopos Elpidophoros, Calamos Investments sponsorluğunda, Rockefeller Center’da bir veda yemeği düzenleyecek. Bu aktiflikte, dinler ortası diyalog alanındaki çalışmaları nedeniyle Haham Arthur Schneier’e de onur verilecek.
24 Eylül 2025 Çarşamba günü ise New York’taki St. George Rum Ortodoks Kilisesi’nde Patriklik Şükran Ayini düzenlenecek. Ayin kapsamında İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada kökenli cemaate Patriklik takdisi verilecek.
EKÜMENİKLİK NEDİR?
‘Ekümeniklik’, söz manası itibarıyla ‘evrensellik’ ya da ‘dünya çapında manevî liderlik’ manasına geliyor. Ortodoks Hristiyan dünyasında Fener Rum Patriği’ne atfedilen bir unvan olarak kullanılıyor.
Ancak Türkiye, memleketler arası antlaşmalara nazaran Patrik’in sadece İstanbul’daki Rum Ortodoks cemaatinin dini lideri olduğunu ve uluslararası bir yetkiye sahip olmadığını vurguluyor.
Ankara, Lozan Antlaşması’nda ve Türk mevzuatında bu türlü bir tarif yer almadığını belirterek, ‘ekümenik’ sözünün kullanılmasını hukuki temeli olmayan, siyasi sonuçlar doğurabilecek bir nitelendirme olarak görüyor.
Bu nedenle, yabancı devletlerin yahut diplomatların bu unvanı resmi yazışma ve açıklamalarda kullanması, Türkiye açısından direkt ‘egemenlik haklarına saldırı’ olarak bedellendiriliyor.
