Azerbaycan’da Ceyranchol ovasında gerçekleştirilen arkeolojik hafriyatlarda, Orta Bronz Çağı’na ilişkin olduğu belirlenen 3 bin 800 yıllık bir kurgan mezarında fevkalâde bir keşfe imza atıldı.
Mezarda, uzunluğu 2 metreyi aşan bozulmamış bir savaşçı başkanın iskeleti ile az bronz silahlar ve törensel eşyalar bulundu. Bu keşif, Bronz Çağı’ndaki seçkin sınıfın gömülme pratiklerine ve toplumsal yapısına dair bilinenleri derinden sarsacak nitelikte.
Kurganın çapı 28 metre, yüksekliği 2 metre. Mezar odası ise 6 metre uzunluğunda, 2 metre genişliğinde ve 3 metre derinliğinde. İçinde bulunan savaşçı, 2 metreden uzun uzunluğuyla çağının fizikî standartlarının epey üzerinde. Arkeologlar, bu özelliğin onun toplumu içinde istisnai bir pozisyona sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor.
Kazı lideri Dr. Shamil Najafov, savaşçının yarı bükülmüş formda gömüldüğünü ve elinde dört uçlu bronz bir mızrak başı tuttuğunu açıkladı. Bu tip mızrak başları, Güney Kafkasya genelinde hayli az görülüyor.
ÜÇ BÖLMELİ GÖMÜ SİSTEMİ VE MANEVÎ SEMBOLİZM
Mezar odası, dini sembolizm içeren üç farklı kısımdan oluşuyor. Birinci kısımda savaşçının kalıntıları ve ferdî eşyaları, ikinci kısımda seramik kaplar içinde besin ve içecek sunuları yer alıyor. Üçüncü kısım ise büsbütün boş bırakılmış. Arkeologlara nazaran bu boşluk, ruhun huzur bulacağı sembolik bir alan olabilir.
Sunular ortasında keçi, at, domuz ve sığır etlerine ilişkin pişmiş kemikler, on iki süslü sürahi, bronz takılar ve obsidyen aletler yer aldı. Bu bulgular, devrin cenaze ritüellerinin epeyce detaylı ve varlıklı olduğunu gözler önüne seriyor.
Mezarın üzeri, 2 metre uzunluğunda ve her biri yaklaşık 1 ton tartısında 14 büyük kireçtaşı blokla örtülmüş. Bu taşlar, mezarı müdafaa gayesiyle simetrik halde yerleştirilmiş. Ayrıyeten başucunda boğa biçiminde oyulmuş taş bir figür bulundu. Bu figürün, ölen bireye öteki dünyada rehberlik etmesi için yerleştirildiği düşünülüyor.
Mezarda bulunan dairesel bir mühür ise, Orta Bronz Çağı’nda mülkiyet ve idare yapılarının sanılandan çok daha erken geliştiğine dair kıymetli bir ipucu sunuyor.
BİLİMSEL HAFRİYATLAR VE MİLLETLERARASI İLGİ
“Keshikchidagh’ta Bilimsel Arkeolojik Hafriyatlar ve Yaz Okulu-5” projesi kapsamında yapılan kazılarda, Azerbaycan Kültür Bakanlığı ve Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü öncülük etti. Beş yıllık süreçte yaklaşık 2 bin kişi çalışmalara katıldı.
Keşfin akabinde karbon-14 tarihleme, metalurji, izotop tahlili ve mineralojik incelemeler üzere birçok bilimsel prosedürle ayrıntılı araştırmalar yapılması planlanıyor.
Kazılar, milletlerarası arkeoloji topluluğunda büyük yankı uyandırırken, elde edilen sonuçların önde gelen bilimsel mecmualarda yayımlanması ve kapsamlı bir akademik kitapla belgelenmesi hedefleniyor.
