İngiltere, 2022 yılında yaşanan büyük bir güvenlik açığının akabinde binlerce Afgan vatandaşını gizlice ülkeye getirdi. İngiliz Savunma Bakanlığı’na ilişkin bir Excel evrakı, içerisinde Taliban tarafından amaç alınma riski taşıyan yüzlerce kişinin kimlik ve irtibat bilgilerini barındırıyordu.
Söz konusu evrak, 2022’nin başlarında bakanlık yetkililerinden biri tarafından ezkaza hükümet dışından bir bireye e-posta yoluyla gönderildi. Bu doküman daha sonra 2023 yılında Facebook’ta yayımlandı ve içerdiği bilgiler kamuoyuna sızdı.
Listede, İngiltere ordusuyla birlikte çalışan Afgan askerler, tercümanlar ve aileleri yer alıyordu.
Taliban’ın 2021’de yine iktidara gelişi sonrası bu şahısların hayati tehlike altında olabileceği düşünüldü. Bunun üzerine periyodun Muhafazakâr hükümeti, kamuoyundan kapalı tutulan ve yaklaşık 2 milyar sterline (yaklaşık 2,7 milyar dolar) mal olan bir tahliye programı başlattı.
Hem data sızıntısı hem de zımnî tahliye planı, 2023 yılında alınan muhteşem yasa (superinjunction) ile medya tarafından haberleştirilememişti. Savunma Bakanlığı, kamuoyuna açıklama yapılmasının listedeki şahısları Taliban’ın gayesi hâline getirebileceğini savunmuştu.
Ancak bu yasa, geçtiğimiz salı günü mahkeme tarafından kaldırıldı ve olayın detayları kamuoyuyla paylaşıldı.
BİNLERCE KİŞİ ÜLKEYE GETİRİLDİ
İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Avam Kamarası’nda yaptığı açıklamada, bilgi sızıntısı nedeniyle mağdur olan herkesten özür diledi:
“Bu önemli güvenlik olayı asla yaşanmamalıydı. Evvelki hükümet devrinde gerçekleşmiş olsa da, dataları ifşa olan herkese samimiyetle özür borçluyuz.”
Bakan Healey, bugüne kadar yaklaşık 4 bin 500 Afgan vatandaşı ve aile bireyinin bu bilinmeyen program kapsamında İngiltere’ye yerleştirildiğini söyledi.
Bununla birlikte hükümet, data sızıntısı nedeniyle öbür bireylere yeni iltica hakkı verilmeyeceğini duyurdu. Bakan Healey, yapılan resmi incelemede Taliban’ın sistematik olarak eski hükümet çalışanlarını maksat aldığına dair kâfi kanıt bulunmadığını belirtti.
Salı günü yayımlanan inceleme özetine nazaran, bugüne kadar toplamda 16 binden fazla Afgan, ya bu olay nedeniyle ya da daha evvelki programlar kapsamında İngiltere’ye yerleştirildi. Bunların bir kısmı, data sızıntısından bağımsız, mevcut insani yardım programları aracılığıyla ülkeye getirildi.
Sızıntıdan etkilenen Afgan vatandaşları, İngiltere hükümetine karşı tazminat davaları açmaya hazırlanıyor. İnsan hakları avukatı Sean Humber, bu şahısların yaşadığı ‘ağır gerilim ve kaygı’ nedeniyle değerli ölçüde tazminat alma hakkına sahip olabileceklerini söyledi.
