ABD Başkanı Donald Trump, 2025 yılının başında ‘kamu harcamalarındaki israfı önleme’ amacıyla, Hükümet Verimliliği Departmanı‘nı (Department of Government Efficiency, kısaca DOGE) kurdu. Ünitenin başına ise teknoloji ve uzay endüstrisinde dev yatırımları olan ünlü teşebbüsçü Elon Musk getirildi.
Musk bu misyonu, ‘özel hükümet çalışanı’ statüsüyle yürüttü. Bu konum, kamu vazifelisi etik kurallarının birçoklarını taşımasa da ‘kamu misyonundan elde edilen bilgilerin özel çıkarlar için kullanılmaması’ gibi birtakım hudutlar içeriyor.
Trump’ın imzaladığı kararnameye nazaran DOGE ünitesi, tüm devlet kurumlarının kapalı olmayan (ancak ekseriyetle kamuya açıklanmayan) datalarına ve bilgi sistemlerine erişim hakkına sahipti.
Bu, Amerikan bürokrasisinin bugüne dek alışık olmadığı ölçüde geniş bir yetki manasına geliyordu.
HANGİ BİLGİLERE ERİŞİLDİ?
ABD’nin önde gelen gazetelerinden The Washington Post’un çok sayıda federal yetkiliyle yaptığı görüşmeler ve elde ettiği dokümanlara nazaran, DOGE’un en az yedi büyük devlet kurumuna ilişkin ticari sırları içeren kontratlar, ihale teklifleri, algoritmalar ve kontrol kayıtlarına erişim sağladığı iddia edildi.
Bu kurumlar ortasında NASA, Tüketici Mali Muhafaza Ofisi (CFPB), Çalışma Bakanlığı, Hazine Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, Eğitim Bakanlığı ve Genel Hizmetler Yönetimi gibi kilit ehemmiyete sahip yapılar bulunuyor. DOGE vazifelileri, örneğin NASA’da SpaceX’in rakibi olan firmaların tekliflerini ve Mali Büro’nun ödeme uygulamalarına ilişkin tescilli algoritmaları ve stratejik dokümanları inceledi.
Bazı DOGE çalışanları daha evvel direkt Musk’ın şirketlerinde çalışmış bireylerdi. Örneğin NASA’ya atanan üç DOGE görevlisinden ikisi eski Tesla çalışanıydı. Bu durum, vazifedeki tarafsızlık prensibine gölge düşürdü.
DOGE’un erişim sağladığı bilgiler, Musk’a ilişkin şirketler için önümüzdeki yıllarda milyonlarca dolarlık kontratları kazanma konusunda önemli bir rekabet avantajı yaratabilir.
Özellikle şunlar dikkat çekiyor:
NASA’nın iç kıymetlendirme evrakları, hangi firmaların mukavelelerinin uzatılacağı yahut sona erdirileceği bilgisini içeriyor. Bu, SpaceX üzere şirketlerin stratejik teklif hazırlamasını kolaylaştırıyor.
Maliyenin topladığı ödeme sistemleri dataları, Musk’ın sahibi olduğu X platformunun finansal hizmetler sunma planlarıyla direkt ilgili olduğu için datalar büyük bir ehemmiyet taşıyor. X, yakın periyotta Visa ile paydaşlık kurarak kullanıcılar ortasında para transferi sistemine adım attı.
Çalışma Bakanlığı’na ilişkin iş güvenliği evrakları, Tesla ve SpaceX’e dair kontrollerin yanı sıra çalışan şikayetlerini de içeriyor. Bu tıp bilgiler, hem şirket içi kontrollerden kaçınma hem de rakip firmaları gözlemleme açısından hassas.
VERİLER ‘ALTIN MADENİ’ NİTELİĞİNDE
DOGE’un kamuya açık olmayan bu datalara erişimi, yasal açıdan ‘uygun’ olsa da etik açıdan önemli tartışmalar doğurdu. Bu erişim, federal kurum çalışanlarının sözlerine nazaran neredeyse sınırsızdı. Hiçbir kişinin, bilhassa de özel bölümle bağı devam eden birinin, bu tıp bilgilere bu kadar kapsamlı biçimde erişmesine daha evvel müsaade verilmemişti.
Özellikle Maliye’nin eski baş teknoloji yetkilisi Erie Meyer, bu tıp bir erişimin kurumun tarihinde görülmediğini vurgulayarak, “Musk bir özel vatandaş olarak bu datalara asla ulaşamazdı” dedi.
DOGE’un talepleri de epey geniş kapsamlıydı. Örneğin NASA’daki vazifeli işçiye, yürürlükteki 13 bin mukaveleye dair detaylı bir kıymetlendirme formu doldurtuldu. Her bir kontratın kalıp kalmaması gerektiği, gerekçesiyle birlikte belirtildi. Bu evraklar, özel kesim için “altın madeni” niteliğinde bilgi manasına geliyor.
ENDİŞELER ARTIYOR
MUSK’IN MİSYONDAN AYRILMASI NE MANAYA GELİYOR?
VERİLERLE NELER YAPILABİLİR?
